فرمان بده ، حكم بده ، اين احساس لطيف را نداشت . آرى مزّمّل و مدّثّر زخمهاى است كه بر تارهاى دل حساس و لطيف شنونده مىنوازد كه در اين مقطع تاريخى و شرايط روحى و اجتماعى هيچ خطاب تشريفاتى كار آن را نمىكند .
بنابراين حق با آنانى است كه مىگويند : اينگونه خطاب تلطيف و تحسين است نه تهجين و تحقير ؛ به ويژه با توجه به اين كه خطاب يا أَيهَا المدّثّر در اين مقطع نازل شده است . اگر در خطاب اول توبيخ و تهجين استفاده مىشد ، اين امر مستلزم آن است كه رسولالله آن توبيخ را دريافت كرده و وضع خود را تغيير دهد تا خطاب بعدى « يا أيها المدّثّر » به او نشود ، زيرا خيلى بعيد است كه رسولالله با خطاب مزّمّل توبيخ شود و در وضع خود تغيير ندهد تا مستوجب توبيخ دوم شود ؛ اين بهترين شاهد است كه « يا أيها المزّمّل » براى تهجين نبوده است .
آيات دو الى چهار
قُمِ اللَّيلَ إِلَّا قَلِيلًا * نِصْفَهُ أَوِ انقُصْ مِنْهُ قَلِيلًا * أَوْ زِدْ عَلَيهِ . . . ؛ شب را بپاخيز مگر اندكى از آن را كه لازم است بخوابى و استراحت نمايى . نصف شب را يا كمى از نصف يا بر نصف نيز بيافزا .
برخى گفتهاند : تقدير آيه چنين است : « قُمْ الى الصلاة فى الليلِ » « 1 » ، براى نماز خواندن در هنگام شب برخيز .
هامش
( 1 ) . طباطبايى ، الميزان ، ج 20 ، ص 60 .