سادگى نمىتوان گفت كه زندان ابد سختتر است يا مرگ ؟
نكته ديگرى كه از اين آيه فهميده مىشود اين است كه امساك در خانه در صورتى است كه چهار نفر شهادت بدهند در غير اين صورت اگر از راه ديگر مسلم هم شود كه عمل زنا انجام پذيرفته است ، نمىتوان اين حكم را جارى كرد . بلكه به نظر من در حكم به رجم و شلاق نيز علم قاضى اعتبار ندارد . اگر شاهد اقامه نشود و اقرار با شرايط آن تحقق نپذيرد ، حد جارى نمىشود هر چند ممكن است حكم به تعزير شود . زيرا در حد بهويژه حد زنا و لواط و مساحقه - علم ، علم موضوعى است و علم موضوعى خاص در موضوع قرار گرفته است .
وَاللَّذَانَ يأْتِيانِهَا مِنكُمْ فَآذُوهُمَا . . . : ( اللذان ) صيغه تثنيه مذكر است . هر چند مىتوان براى يك مذكر و يك مونث صيغه تثنيه مذكر را از باب تغليب به كار برد اما برخى گفتهاند در اينجا تغليب دليلى ندارد و مقصود موردى است كه هر دو مذكر باشند ، پس مربوط به عمل لواط مىشود . ابو مسلم مجاهد اينگونه معنا كرده است . « 1 »
آيه شريفه مىفرمايد اين دو نفر را اذيت كنيد . نوع ايذاء را بيان نفرموده است ، پس بر موارد متعددى تطبيق مىكند . حتى ممكن است شامل ملامت هم بشود .
فَإِن تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُواْ عَنْهُمَا إِنَّ اللّهَ كَانَ تَوَّابًا رَّحِيمًا : پس از آن اگر آن دو توبه كردند و اصلاح شدند آنان را رها كنيد ، يعنى حداقل ديگر اذيتشان نكنيد ، زيرا خداوند توبهپذير و رحيم است .
هامش
( 1 ) . ر . ك : شيخ طوسى ، التبيان ، ج 3 ، ص 144 ؛ مجاهد بن جبر ، تفسير مجاهد ، ج 1 ، ص 32 .