در ادامه براى دومين بار در اين آيه دعوت به تقوا مىفرمايد : وَاتَّقُواْ اللّهَ الَّذِي تَسَاءلُونَ بِهِ وَالأَرْحَامَ . در اين قسمت از آيه مفسرين بيشتر سخن گفتهاند و در معناى « الّذى تساءلون به » گفتهاند : خدايى كه شما به او تسائل مىكنيد ؛ يعنى مىگوييد شما را به خدا فلان كار را انجام دهيد يا شما را به خدا آن كار را انجام ندهيد .
اما در قرائت « و الأرحام » اختلاف شده است . « 1 » مشهور قرّاء آن را به نصب خواندهاند ؛ ولى يكى از آنان به جرّ خوانده است . « 2 » قرائت به جرّ با واكنش ديگران مواجه شده و حتى به مبرّد نسبت مىدهند كه اگر در نماز جماعتى شركت كنم كه امام جماعت در آن سوره نساء را بخواند و « الأرحام » را مجرور قرائت كند ، همان جا نماز را قطع مىكنم و كفشم را بر مىدارم و مىروم ! .
اگر الأرحام مجرور باشد از جهت معنا مناسبتر است ، ولى در اينجا حرف جرّ ذكر نشده ، يعنى « بالأرحام » گفته نشده است و بعضى گفتهاند اين غلط است ، چون ضمير ، صدر الصّله مىخواهد كه در اينجا وجود ندارد .
اگر « الأرحام » را مجرور بخوانيم معناى آيه اين مىشود كه تقواى خدا را داشته باشيد كه هم به او قسم مىدهيد و هم به ارحامتان قسم مىدهيد . اين با قرائت ابى حمزه هماهنگ است ، اما اگر « الارحام » را منصوب بخوانيم ، آيه اينگونه معنا مىشود : از خدايى كه
هامش
( 1 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، ج 3 ، ص 4 .
( 2 ) . قرائت حمزه كوفى ، ر . ك : طباطبايى ، الميزان ، ج 4 ، ص 137 .