وَاحِدَة وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا چند نظر بهطور اجمال بيان كردهاند :
نظريه مشهورى كه بسيارى از مفسرين عامه و خاصه معتقدند كه خَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا يعنى حوّا از بدن آدم - مثلًا ضلع او - خلق شده است « 1 » ؛ نظريه ديگر اين كه حوا از خميره و طينت آدم [ كه اضافه بود ] خلق شده است ؛ عقيده سوم اين است كه حوّا نيز از جنس آدم بوده و انسان است « 2 » ، يعنى از جنس حيوانات ديگر نبوده است . ابن عاشور اين ديدگاه را رد مىكند . « 3 »
ديدگاه ديگرى كه ما احتمال داديم اين بود كه ممكن است حوّا به سبك شبيهسازى كه امروزه مرسوم شده آفريده شده باشد ، به اين معنا كه از سلول بدن آدم يا يكى از اعضاى بدن او شبيهسازى شده باشد . البته گفتيم كه در اين شبيهسازى كه امروزه مرسوم است هيچ گاه نمىتوان از مرد ، زن را به وجود آورد ؛ اما اصل مطلب محال نمىباشد و قدرت خداوند ممكن است بر آن تعلّق گرفته باشد . اگر اين معنا را قبول كنيم مشكل ارتباط فرزندان آدم و چگونگى ازدواج آنها با يگديگر نيز حل مىشود ، چون ممكن است همين شبيهسازى در مورد برخى از فرزندان حضرت آدم ( ع ) نيز فرض شود .
نكته ديگرى كه قبلًا نيز به آن اشاره شد ، اين است كه در برخى از آيات به جاى « خلق » ، « جعل » ذكر شده است . مثلًا در سوره اعراف مىفرمايد : هُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَة وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا . در
هامش
( 1 ) . ر . ك : فخر رازى ، التفسير الكبير ، ج 9 ، ص 161 .
( 2 ) . ر . ك : طباطبايى ، محمدحسين ، الميزان ، ج 4 ، ص 136 .
( 3 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 4 ، ص 216 .