مىكند ، نماز مىخواند اما به چيزى كه توجه ندارد نماز است . عبادات داراى روح هستند و مردم در ظاهر ، اعمالى را انجام مىدهند بدون كوچكترين توجه به روح عبادات ، نمازى كه بايد منجر به تقواى ما بشود به خاطر نا سالم بودن قلب ، ما را متقى نمىكند . در عبادات خضوع و خشوع لازم است و يكى از لوازم تقوى نيز است .
در آيه شريفه خداوند خطاب به مردم مىفرمايد : ( اى مردم پروردگار خود را عبادت كنيد همو كه شما و قبل از شما را خلق كرد . شايد تقوا پيشه كنيد ) . اين آيه بيان مىكند راه متقى شدن عبادت است . عبارت « لعلكم تتقون » تعليل براى « اعبدوا » است ، يعنى شما را به عبادت امر مىكنم شايد متقى شويد . « 1 »
ممكن است گفته شود لعلكم به معناى ( شايد و اميد ) مىباشد ، حال آنكه اگر كسى واقعاً خداوند را بپرستد ، حتماً بايد به تقوا برسد ، نه اينكه شايد . پس ( لعلكم ) در اين آيه به چه معنى است ؟
در پاسخ بايد گفت : ( لعل ) حرفى است كه بر رجاء و اميد دلالت مىكند و اميد از وقوع امرى در آينده آن هم وقوعى كه حتماً محقق مىشود خبر مىدهد . « 2 »
صاحب المنار بيان كرده : لعل به معنى شك مىآيد و اين با علم خداوند سازگار نيست هر چند شايع است كه ( لعل ) براى ترجى و اميد است . اما اگر در كلام خداوند آمد به معناى تحقيق و حتميت مىآيد . « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 1 ، ص 323 .
( 2 ) . همان .
( 3 ) . رشيد رضا ، المنار ، ج 1 ، ص 286 .