نون ( الذى ) حذف شده است كه در كلام عرب نيز اتفاق مىافتد . شايد هم چيزى در تقدير بوده كه حذف شده است : ( مثلهم كمثل اتباع الذى . . . ) و مضاف كه كلمه ( اتباع ) باشد حذف شده است . « 1 »
به نظر مىرسد همان قول اول بهتر است و اين در عرف مردم نيز رايج است . در زبان عرب الذى را مانند ( ما و من ) در معنى جمع استعمال مىكنند . « 2 » مانند ( و خضتم كالذى خاضوا ؛ شما هم در - شهوات دنيا - مانند آنها فرو رفتيد ) . الذى موصول و مفرد است ، اما ( خاضوا ) كه صله آن است جمع مىباشد . بنابراين الذى نيز به معنى جمع مىآيد .
بحثى راجع به تقوا
آيه بيست و يك
يا أَيهَا النَّاسُ اعْبُدُواْ رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ؛ اى مردم پروردگار خود را عبادت كنيد ، همان كسى كه شما را خلق كرد و همچنين آنان كه پيش از شما بودند ، شايد رستگار شويد .
خداوند در اين آيه ( ناس ) را مورد خطاب قرار داده كه مىتوان آن را بر دو وجه حمل كرد :
الف ) شايد مراد ، كسانى باشند كه يقُولُ آمَنَّا بِاللّهِ وَبِالْيوْمِ الآخِرِ
هامش
( 1 ) . همان ، ج 1 ، ص 146 .
( 2 ) . رشيد رضا ، المنار ، ج 1 ، ص 169 .