است و مراد از ( نزول از سماء ) در آيه ، اين است كه باران از اسباب سماويه و تأثيرات انفعالاتى كه در آسمان رخ مىدهد مىباشد . « 1 »
فَأَخْرَجَ بِهِ : ضمير ( به ) به ( ماء ) باز مىگردد ، يعنى خداوند به وسيله آبى كه از آسمان فرو مىفرستد و در همه چيز برابر است به وسيله همين يك نوع آب ، ميوههاى گوناگون با رنگ و طعمهاى مختلف به وجود مىآورد و اين خود معجزهاى بزرگ است كه از يك نوع آب هزاران نوع گياه و ميوه به وجود مىآيد . حال شما كه از اين قدرت قاهره اطلاع داريد فقط خداوند را بپرستيد .
فَلَا تَجْعَلُواْ لِلّهِ أَندَادا : انداد جمع ( ندّ ) به معنى مثل است . ( لا ) در اصطلاح نهى است و دليل بر حرمت است ، يعنى اى مردم شما خداوندى با اين عظمت داريد كه آسمان و زمين را خلق كرد ، لذا به هيچ وجه براى او در عبادت و پرستش مثل و مانندى قرار ندهيد و عبادت شما فقط براى او باشد .
وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ : اگر شما در نظم عالم تفكر كنيد علم پيدا مىكنيد كه اين عالم بدون خالق نمىباشد ، و كسى وجود دارد كه به اين زيبايى عالم را اداره مىكند و اگر خداوند براى خود شريكى داشت نظم وحكمت موجود در عالم به هم مىخورد و فساد و تباهى آسمان و زمين را فرا مىگرفت . لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَة إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا . « 2 »
گرچه از ديد برخى اين برهان ضعيف است و نمىتوان به وسيله آن
هامش
( 1 ) . آلوسى ، روح المعانى ، ج 1 ، ص 174 .
( 2 ) . سوره انبياء ، آيه 22 .