آيا طبيعت و مواهب و منابع آن بدون آن كه هيچگونه كارى روى آنها انجام گيرد تحت مالكيت كسى يا كسانى درميآيد ؟
در مالكيت عمومى جواب مثبت است ؛ مانند مالكيت آبهاى ساحلى هر كشور كه متعلق به آن كشور است و همچنين هر چيزى كه در داخل مرزهاى يك كشور باشد ؛ مانند دشتها ، كوهها ، جنگلها ، معدنها ، رودخانهها و حتى هوا و جوّ كه تعلق به آن كشور دارد ، گرچه هيچ كارى روى آنها انجام نشده باشد ؛ لذا نزديك شدن و دست يازيدن بيگانه به آنها ، تجاوز به آن ملت و كشور محسوب مىگردد ؛ ولى خود آن كشور مىتواند هر گونه تصرفى در آن نمايد ؛ چنانچه مراتع مرزى ايران را سالهاى متمادى حكومتهاى وقت ، به شيخنشينهاى خليج فارس اجاره مىدادند .
اما در مالكيت شخصى و خصوصى تا كارى روى طبيعت و منابع آن انجام نگيرد مالكيت شخصى تحقق نمىيابد ؛ لذا ماهيان دريا ، مرغان هوا ، ميوههاى جنگل ، معدنها و دشتها پيش از صيد و شكار و چيدن و استخراج و احياء به هيچ شخصى تعلّق ندارد و اگر كسى بخواهد مالك اين اشياء گردد بايد حتماً كارهاى گفته شده را مطابق مقررات و قوانين كشور انجام دهد ؛ البته لازم نيست در هر جا كار ، كار توليدى باشد ؛ صيد و شكار و چيدن ميوه و حيازت مباحات اوليه و غيره به يك معنى مولّد نيستند ؛ زيرا هيچ كس تغيير و دگرگونى در آن اشياى صيد شده و چيده شده ايجاد نمىكند . ولى اگر به طور
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 344
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٤٤