گوشت شتر خوددارى مىكردند و استفاده از حيوان را بر خود حرام مىكردند .
وى مىگويد : شكى نيست كه تغيير خلقت خداوند هميشه به عنوان امر شيطان و كار شيطان محسوب نمىشود ، بلكه اساسا بعضى از تغييرها مشروع بوده و داراى امر شرعى است ، مانند : ختنه ، قطع ناف بچه از مادر ، تراشيدن موى زائد بدن و كوتاه كردن موى سر و ريش . پس مقصود از « خلق الله » خلق خاص و مقصود از « تغيير خلق الله » تغيير خاص است كه شناخت آن ميسر نيست مگر از طريق آيات و روايات . « 1 » جمعبندى ديدگاه مفسرين شيعه
رواياتى از امام صادق و امام باقر ( ع ) وارد شده كه منظور از « تغيير خلق الله » عبارت است از : « تغيير دين الله » و « تغيير امر الله » . از اين رو ، مفسرين شيعه ، اعم از مفسرين قديم و جديد بر اين مطلب متفق القول هستند كه هرگاه اشيا و مخلوقات از مسير خلقت خويش خارج شوند و به گونه تشريع و بدعت گذارى ، امورى جعل گردد ( تحليل حرام و تحريم حلال ) ، اين امر تغيير در خلقت الهى بوده و مذموم است .
ديدگاه مفسرين اهل سنت در آيهء تغيير خلق الله
1 . تفسير كبير : امام فخر رازى در پاسخ اين پرسش كه منظور از « تغيير خلق الله » چيست مىگويد : مفسرين در اين باره دو قول دارند :
قول اول : آنكه مراد از تغيير خلق الله ، تغيير دين الله است . توضيح و تقرير اين قول آن است كه خداوند متعال انسان را در عالم ذر بر فطرت اسلام آفريد و از ايشان شاهد گرفت كه او خداى ايشان است و به او ايمان آوريد . پس هر كس كفر ورزد ، فطرت الهى را تغيير داده است و برهمين اساس اين روايت از پيامبر اسلام ( ص ) وارد شده
است كه : كل مولود يولد على الفطره و لكن ابواه يهودانه و ينصرانه و يمجسانه .
وجه ديگر در تقرير قول اول آن است كه مراد از تغيير دين الله ، تبديل حلال به حرام است .
هامش
( 1 ) . محمد صادقى ، الفرقان فى تفسير القرآن بالقرآن والسنهء ، ج 9 ، ص 345 - 346 .