1 . تغييراتى كه در حرمت آن شكى وجود ندارد ، چه اينكه از ناحيهء شارع مقدس نهى صريح و بالخصوص وارد شده است ، مانند مجسمه سازى ، خواجه ساختن انسان ، ريشتراشى و كارهاى ديگرى كه نهى شرعى دارد .
2 . تغييراتى كه نهى صريح و بالخصوص ندارد ، مانند تبديل حيوان پير به حيوان جوان ، جراحىهاى پلاستيك و زيباسازى كه اين بر دو قسم است :
- تغييراتى كه همراه با غرض عقلايى است ، براى مثال ، تغييراتى كه براى دفع ضرر يا تأمين سلامتى صورت مىپذيرد . در اين حالت ، اين تغييرات جايز بوده و نمىتوان گفت حرام است .
- تغييراتى كه هيچ گونه غرض عقلايى و انگيزه معقول ندارد . آيا اين كار حرام است ؟ دو وجه وجود دارد :
وجه اول : براساس مقتضاى عمومات و اطلاقات ( غير آيهء فوق الذكر ) كه غير قابل تقييد است ، اين كار حرام است . پس تغيير يك حيوان و تبديل آن به حيوان ديگر حرام است .
وجه دوم : براساس مناط و ملاكى كه از « خلق الله » به دست مىآيد ، اين است كه حرمت تغيير در صورتى است كه از طريق ايجاد خلقت جديد ، با خلق و آفرينش الهى مقابله كند . پس در اين حالت ، حرمت وجود دارد .
بنابراين ، هر نوع تغيير ، چه در انسان ، چه در حيوان و چه در گياهان ، مادامى كه به عنوان معارض و ضديت با آفرينش الهى محسوب نشود ، حرام نيست . البته اين مطلب در صورتى است كه در تغيير اذيت ، آزار رسانى و اسراف وجود نداشته باشد ، و گرنه حكم آن واضح است ( حرمت ) . « 1 » 9 . تفسير الفرقان فى تفسير القرآن : صاحب تفسير الفرقان مىگويد : قطع گوش
شتر به تنهايى كار شيطان محسوب نمىشود ، بلكه اگر قطع گوش به عنوان « علامت تحريم » يا به عنوان « عبادت بتها » باشد حرام است . توضيح آنكه عدهاى گوش شتر را به عنوان تشريع و دستور خداوند قطع مىكردند و بدين وسيله از سوار شدن و استفاده از
هامش
( 1 ) . سيد عبدالاعلى سبزوارى ، مواهب الرحمن فى تفسير القرآن ، ج 9 ، ص 289 - 305 .