چنانچه كودك دچار آسيب شده و يا تلف گردد ، چه حكمى وجود دارد ؟ .
در پاسخ بايد گفت : در صورتى كه متولّيان امر تنبيه و تأديب در اجراى آن تعدّى و تفريط نمايند ، اعمّ از اينكه در كميت باشد ؛ مثل اينكه بيشتر از حدّ نياز و آن چه شرعاًمجاز هستند ، تنبيه كنند ؛ و يا تعدّى و تفريط آنان در كيفيت باشد ، مانند آنكه بر مواضع ممنوعه مثل سر و صورت كودك ضربه وارد سازند ؛ و يا بر خلاف شرايط صورت پذيرد ، مثل اينكه در هواى بسيار سرد و يا گرماى شديد كودك را تنبيه نمايند و . . . ، چنان چه مؤدَّب ( كسى كه تأديب و تنبيه شده است ) تلف گردد ، يا دچار نقص عضو شده ، و يا ضرر فاحش بر وى وارد شود ، مؤدِّب ( كسى كه عمل تنبيه را انجام داده است ) ضامن است و به قصاص ، يا پرداخت ديه محكوم مىگردد .
دليل اين قول نيز روشن است ؛ چرا كه تأديب و تنبيه بايستى در جهت مصلحت كودك باشد و نه در راستاى اهداف ديگر ؛ به همين دليل ، در صورتى كه پدرى فرزندش را تنبيه كند و اين تنبيه او منجر به قرمزى پوست بدنش شود ، گفتهاند ديه دارد . « 1 » نكتهاى كه مىتوان به آن توجّه داد ، اين است كه فقها مىگويند تنبيه و زدن كودك بايستى به حدّى باشد كه به سرخى پوست وى نيز نيانجامد . ، سؤال اين است كه اين چه نوع زدنى است كه به سرخى پوست منتهى نمىشود و حالت بازدارندگى نيز دارد ؟ ! آيا بهتر اين نيست كه اصل زدن ممنوع شود .
اما اگر متولّيان امر تنبيه طبق وظيفهى خويش و با رعايت شرايط ، كودك را تأديب نموده باشند ، و با اين وجود ، تلف ، نقص عضو ، و يا ضررى متوجّه كودك شود ، فقها در مورد حكم مؤدِّب اختلاف نظر داشته ، برخى قائل به ضمان شده و برخى ديگر به عدم ضمان معتقد شدند كه در ادامه بيان مىكنيم .
گفتار يكم : ضمان مجرى در اجراى تنبيه
اين مسأله تقريباً مورد توافق فقهاست كه اگر تنبيه بدنى كودكان به تلف ، و يا نقص عضو كودك منجر شود ، متولّى امر تنبيه ضامن بوده و به پرداخت ديه
هامش
( 1 ) . نك : محمّد فاضل لنكرانى ، جامع المسائل ، ص 551 ، م 1958 .