و تنبيه بدنى كودك و غلام نبايد بيش از ده تازيانه باشد .
مستند اين نظريه روايتى است كه مرحوم شيخ صدوق از پيامبر اكرم ( ص ) نقل نموده است . آن حضرت فرمودهاند :
« بر هيچ حاكمى كه به خداوند متعال و روز قيامت معتقد باشد ، جايز نيست بيش از ده ضربه شلّاق بزند ، مگر در حدود » . « 1 » نكتهاى كه در مورد اين روايت وجود دارد ، اين است كه روايت از نظر سند اعتبار ندارد و مُرسَل است ؛ ليكن بنا بر نظر كسانى كه معتقدند اگر در موردى مرحوم شيخ صدوق روايت مرسله را به صورت صريح و روشن با لفظ « قال » به پيامبر گرامى اسلام و يا امام معصوم ( ع ) نسبت دهد ، به منزله مسند است ، روايت فوق از نظر سندى معتبر مىگردد . دلالت آن نيز بر مدّعا روشن است ؛ زيرا ، تأديب از نظر ماهيت يا به منزلهى تعزير و يا سبكتر از آن است ، و در هر دو صورت ، نبايد بيشتر از ده تازيانه باشد .
البته روايت ديگرى نيز وجود دارد كه مرحوم محدّث نورى آن را نقل نموده است ، و مىتواند به عنوان مستند اين نظريه قرار گيرد . طبق اين روايت ، امام رضا ( ع ) فرموده است :
« مقدار تعزير ده تازيانه تا سىو نُه ضربه است ؛ ولى مقدار تأديب از سه تا ده ضربه است » . « 2 » آنچه در پاسخ نظريه اوّل بيان شد ، در مورد اين نظريه نيز جارى است . به اضافه اين مطلب كه طبق نظر آن عدّه از علما كه مبناى مذكور در مورد تصحيح اعتبار مرسلات مرحوم شيخ صدوق را قبول ندارند ، روايت مرحوم صدوق از نظر سند
هامش
( 1 ) . محمّد بن بابويه قمى ( شيخ صدوق ) ، من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 73 ، ح 5143 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 584 ، باب 10 از ابواب بقية الحدود ، ح 2 ؛ « لا يحلّ لوالٍ [ حاكم ] يؤمن بالله واليوم الآخر أن يجلد أكثر من عشرة أسواط إلّا فى حدّ » .
( 2 ) . ميرزا حسين نورى ، مستدرك الوسائل ، ج 18 ، ص 194 ، باب 6 از ابواب بقية الحدود ، ح 1 ؛ به نقل از : فقه الرضا ، ص 42 ؛ « التعزير ما بين بضعة عشر سوطاً إلى تسعة وثلاثين ، والتأديب ما بين ثلاثة إلى عشرة » .