گفتار دوم : مقدار تأديب و تنبيه بدنى كودكان
در مورد اينكه مقدار و ميزان تنبيه بدنى كودكان چه اندازه است ؟ بين فقهاى اماميّه اختلاف است . در يك نگاه كلّى ، نظرات مطرح شده از سوى آنان را مىتوان به سه دسته تقسيم نمود :
1 . پنج تا شش ضربهى شلّاق
برخى از فقها مانند : مرحوم شيخ طوسى « 1 » ، مرحوم قاضى ابن برّاج « 2 » و مرحوم آقاى خويى « 3 » معتقدند كه نبايد مقدار تأديب از پنج تا شش ضربه شلّاق فراتر رود . برخى ديگر اين مقدار را مقتضاى احتياط دانستهاند . « 4 » مستند اين نظريه ، روايتى است كه حمّاد بن عثمان از امام صادق ( ع ) نقل كرده است . وى مىگويد : از امام صادق ( ع ) در مورد تأديب صبى و مملوك سؤال كردم ، فرمودند : پنج تا شش ضربه جايز است . « 5 » شبيه اين بيان در معتبرهى اسحاق بن عمّار نيز ذكر شده است . اسحاق مىگويد :
« به محضر امام صادق ( ع ) عرض كردم : در بعضى موارد ، كودك مرتكب جرم مىشود و من او را مىزنم . آيا اين كار جايز است ؟
فرمودند : چه مقدار مىزنى ؟ گفتم : صد ضربه . حضرت با تعجّب فرمود : صد ضربه ؟ ! ! به مقدار حدّ زنا ؟ ! ! و اين گفته را دو مرتبه تكرار فرمود .
گفتم : پس ، چه مقدار بايد بزنم ؟ فرمودند : يك ضربه . عرض كردم : در اين صورت ، از من تبعيت نمىنمايد ، و مشكلاتى پديد خواهد آمد . فرمودند : دو ضربه ، و اين سؤال و جواب ادامه يافت تا جايى كه حضرت فرمودند : پنج
هامش
( 1 ) . النهاية ، ص 732 .
( 2 ) . المهذّب ، ج 2 ، ص 552 .
( 3 ) . مبانى تكملة المنهاج ، ج 1 ، ص 340 ؛ « لا بأس بضرب الصبى تأديباً خمسة أو ستّة مع رفق » .
( 4 ) . سيد عبدالاعلى سبزوارى ، مهذّب الاحكام ، ج 28 ، ص 37 .
( 5 ) . محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 581 ، باب 8 از ابواب بقية الحدود ، ح 1 .