ممكن است در مورد اين روايت گفته شود : اين حديث ، به بحث فعلى ما كه تنبيه كودك در جهت تربيت است ، مربوط نمىشود ؛ چرا كه روايت به باب ارتداد مربوط مىشود كه داراى حدّ خاصّ است . و بحث ما در ارتباط با كودكى است كه مرتكب معاصى و اعمالى كه در شريعت براى آنها حدّ تعيين شده است ، نشود . با اين حال ، روايت فوق با چشمپوشى از اشكال سندىاش ، مىتواند تاييدى باشد بر اين مطلب كه در اسلام و فقه اماميه ، تنبيه بدنى كودكان به عنوان عملى مجاز شمرده شده است .
از ديگر رواياتى كه براى جواز تنبيه بدنى كودكان به آن استدلال شده ، اين روايت است :
1 - 4 « عن النبى ( ص ) فيما أوصى به أمير المؤمنين ( ع ) : لا تضربنّ أدباً فوق ثلاث ، فإنّك إن فعلت فهو قصاص يوم القيامة » . « 1 »
سند حديث : اين روايت در جوامع روايى شيعى يافت نمىشود ؛ بلكه در جوامع روايى اهل سنّت موجود است و ميزان الحكمة آن را از كتاب تنبيه الخواطر ( مجموعه ورّام ) نقل كرده است . علاوه آنكه راويان حديث نيز مشخّص نيستند . لذا ، اين حديث از صحّت سند برخوردار نيست .
فقه الحديث : در اين روايت آمده است كه پيامبر گرامى اسلام ( ص ) در بخشى از توصيههاى خود به اميرمؤمنان على ( ع ) فرمود : براى تأديب بيش از سه ضربه نزن ؛ پس ، اگر اين كار را انجام دادى ، در روز قيامت قصاص خواهى شد .
كسانى كه به اين روايت استدلال مىكنند ، قائلاند در اين روايت ، مسأله جواز تنبيه بدنى كودكان امرى مسلّم دانسته شده و فقط به مقدار آن اشاره شده است . اما بر اين روايت ، مىتوان اشكال كرد ؛ به اين صورت كه گفته شود : در اين حديث ، لفظ « صبى » و كودك نيامده است تا جواز تنبيه بدنى كودك از آن قابل استفاده باشد . علاوه آنكه تأديب ، اختصاص به كودكان ندارد تا گفته شود ، اين روايت دربارهى كودكان است ؛ چه آنكه گاه غير كودكان نيز به خاطر ارتكاب اعمالى تأديب مىشوند ؛ لذا ، مؤلّف
هامش
( 1 ) . محمّد رىشهرى ، ميزان الحكمة ، ج 2 ، ص 742 ، ح 3460 به نقل از : تنبيه الخواطر ، ج 2 ، ص 155 .