از ثقات جليل القدر است . « 1 » « الحسن بن محمّد بن سماعة » ، از شيوخ واقفيه است ؛ ليكن ثقه مىباشد . « 2 » مرحوم نجاشى در مورد او مىنويسد :
« الحسن بن محمّد بن سماعة ، أبو محمّد الكندى الصيرفى من شيوخ الواقفة كثير الحديث فقيه ثقة وكان يعاند فى الوقف ويتعصب » . « 3 »
« أبان بن عثمان » ، ابوعبدالله ابان بن عثمان احمر بجلى است . وى با اينكه فطحى مذهب است ، ليكن جزء ثقات و از كسانى است كه اصحاب بر تصحيح ما يصحّ منهم ، اجماع دارند . « 4 » اين روايت از جهت سند به دليل اينكه ابان بن عثمان معلوم نيست از چه كسى روايت را نقل مىكند و نام شخص را ذكر نكرده ، بلكه مىگويد « عن بعض أصحابه » مُرسل است و اعتبارى ندارد .
فقه الحديث : در اين روايت ، از امام صادق ( ع ) دربارهى كودكى كه به مرحله جوانى برسد ( نوجوان ) « 5 » و مسيحيت را برگزيند - در حالى كه يكى از پدر و مادرش يا هر دو مسلمان بوده باشند - سؤال شد ؛ حضرت در پاسخ فرمود : جوان به حال خود رها نمىشود ؛ بلكه براى قبول اسلام او را تنبيه بدنى مىكنند .
هامش
( 1 ) . احمد بن على نجاشى ، رجال النجاشى ، ص 132 ، شماره 339 ؛ « حميد بن زياد بن حماد بن حماد بن زياد هوار الدهقان أبو القاسم ، كوفى سكن سورا ، و انتقل إلى نينوى - قرية على العلقمى إلى جنب الحائر على صاحبه السلام ، - كان ثقة واقفا ، وجها فيهم . » ؛ مرحوم شيخ طوسى نيز در الفهرست صفحه 114 مورد او مىنويسد : « حميد بن زياد ، من أهل نينوى ، قرية إلى جانب الحائر على ساكنه السلام ، ثقة ، كثير التصانيف ، روى الأصول أكثرها ، له كتب كثيرة على عدد كتب الأصول » ؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 7 ، صص 302 - 307 .
( 2 ) . محمّد بن حسن طوسى ، الفهرست ، ص 103 ، شماره 33 ؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 6 ، صص 126 - 134 .
( 3 ) . احمد بن على نجاشى ، رجال النجاشى ، صص 40 و 41 ، شماره 84 .
( 4 ) . همان ، ص 13 ، شماره 8 ؛ محمّد بن حسن طوسى ، الفهرست ، ص 59 ؛ سيد ابوالقاسم موسوى خويى ، معجم رجال الحديث ، ج 1 ، صص 143 - 154 .
( 5 ) . اگر كسى اشكال كند كه مراد از شباب در اين روايت مرحله بلوغ طفل است ، پاسخش اين است كه در روايت ، شباب با كودكى قرين هم هستند ( گفته شده الصبىّ إذا شبّ ) . بنابراين ، موضوع كودكى منتفى نشده و فرد مذكور به بلوغ نرسيده است ؛ شاهد بر اين مطلب آن است كه اگر اين شخص به بلوغ رسيده بود ، حدّ افراد بالغ در مورد او جارى مىشد .