نتيجه آن كه ، همانگونه كه تأمين نيازهاى جسمى كودك لازم است ، تأديب او از آن واجبتر است . پرورش قواى فكرى ، عقلانى ، روحى ، عاطفى و مذهبى كودكان از مهمترين وظايف والدين است ؛ و تحصيل فضايل اخلاقى ، مانند : صداقت ، پاكدامنى ، امانتدارى ، مراعات نظافت و طهارت ، و خلاصه ، آنچه كه به انسانيت او مربوط است ، ضرورت دارد . و روشن است رسيدن انسان به مقامات عالى و درجاتِ رفيعهى معنوى و الهى ، و حتّى تكامل و رشد در جنبههاى اخلاقى و اجتماعى به مربّى و مؤدِّب نياز دارد ، و كودك از تمام لحظات زندگى ، ملازم والدين و مربّى خويش است .
از ديگر سو ، براى تحقّق همهى اين كمالات و فضايل ، هميشه و در تمام حالات ، نمىتوان از رِفق ، شفقت و محبّت استفاده كرد . گاه نيز لازم است از نيروى قهريه و تنبيهات بدنى استفاده شود . كه حتّى ممكن است در برخى از موارد و به تناسب شرايط ، استفاده از چنين نيرويى نه تنها مجاز ، بلكه مستحبّ و واجب نيز باشد .
با اين حال ، مواردى را مىتوان به عنوان شاهد ، براى عدم دلالت داشتن اين آيه شريفه بر تنبيه بدنى كودكان ذكر كرد . از آن جمله است ، موارد زير :
اوّل آن كه : واژهى « نار » كه در آيهى شريفه بيان شده ، دلالت بر پيشگيرى از ارتكاب گناه دارد ؛ به اين صورت كه افراد بايستى از ارتكاب معاصى و افعالى كه خداوند نهى فرموده ، دورى گزينند . در روايتى نيز ابوبصير از امام صادق ( ع ) در مورد چگونگى محافظت و نگهدارى سؤال مىكند كه حضرت در پاسخ او مىفرمايد كه :
« آنها را به چيزى كه خداوند متعال امر فرموده ، امر كن ؛ و از امورى كه خداوند نهى فرموده ، بازشان دار . اگر تو را اطاعت كردند ، آنان را محافظت كردهاى ؛ و اگر نافرمانىات كردند ، تو وظيفهات را انجام دادهاى » . « 1 » نكتهى ديگرى كه از اين روايت استفاده مىشود ، اين است كه حضرت فقط امر و نهى گفتارى را بيان كردهاند و نه چيز ديگرى .
هامش
( 1 ) . محمّد بن يعقوب كلينى ، الكافى ، ج 5 ، ص 62 ؛ محمّد بن حسن حرّ عاملى ، وسائل الشيعة ، ج 16 ، ص 148 ، باب 9 از ابواب الامر و النهى و ما يناسبها ، ح 2 .