واژهى « قوى » از مادّهى « وقايهء » به معناى محافظت ، نگهدارى و منع است . « 1 » از سوى ديگر ، كلمهى « أهل » در اين آيه شريفه اطلاق داشته و به طور قطع ، شامل فرزندان مىشود . بنابراين ، معنا و مفاد آيه شريفه اين مىشود كه بر انسانهاى مؤمن واجب است خود ، خانواده و فرزندان خويش را از هر عملى كه موجب عذاب الهى مىگردد ، باز دارند . بازداشتن از عذاب نيز به آن است كه شخص فرزندان و خانوادهاش را به انجام كارهاى شايسته و دورى از گناهان و اعمال ناپسند ، امر و نهى نمايد . « 2 » گفته شده : عمل به اين وظيفهاى كه خداوند بر دوش پدران قرار داده ، در مواردى متوقّف بر تأديب فرزندان است ؛ زيرا ، مقصود آيه شريفه اين نيست كه امر و نهى تنها در قالب موعظه و نصيحت باشد . چه بسا ، به دلايل مختلف اين امور كاربرد و تأثير خود را از دست مىدهد . در اين موارد ، اگر اولياى كودكان اطمينان دارند كه تنبيه و تأديب ، آنها را از انجام عملى كه موجب عذاب الهى است ، باز مىدارد ، با استفاده از اطلاق آيه شريفه استفاده مىشود كه بايد به انجام آن اقدام نمايند ؛ چرا كه در اين صورت ، تنها وسيله نگهدارى و محافظت اطفال تأديب است . « 3 » در تاييد گفتار فوق ، مىتوان سخن برخى از مفسّران را ذكر نمود . مرحوم طبرسى در تفسير اين آيه شريفه بيان داشته است : مقصود از اين آيه آن است كه شخص ، خود ، خانواده و فرزندان خويش را تأديب نمايد « 4 » و يكى از موارد تأديب نيز ضرب و عقوبت كردن فرد است . برخى ديگر از مفسّران نيز در ذيل اين آيه شريفه به رواياتى استناد كردهاند كه از پيامبر گرامى اسلام ( ص ) نقل شده است ، مبنى بر اينكه چنانچه كودكانى كه به سنّ ده سالگى رسيدهاند و در انجام نماز كوتاهى كردند ، آنها را با زدن تأديب نماييد . « 5 »
هامش
( 1 ) . محمّد بن منظور ، لسان العرب ، ج 15 ، ص 377 .
( 2 ) . محمّد بن حسن طوسى ، التبيان فى تفسير القرآن ، ج 10 ، ص 50 .
( 3 ) . جمعى از نويسندگان ، تعزيرات از ديدگاه فقه و حقوق جزا ، صص 541 و 542 .
( 4 ) . فضل بن حسن طبرسى ، مجمع البيان فى تفسير القرآن ، ج 10 ، ص 477 .
( 5 ) . ابوعبدالله قرطبى ، الجامع لاحكام القرآن ، ج 18 ، ص 195 ؛ احمد بن على جصاص ، احكام القرآن ، ج 3 ، ص 697 .