چه كسى است ؟ موكول به فهم عرف و عقلاست ، و از دليل يد چيزى فهميده نمىشود .
« وبالجملة : إطلاق « على اليد . . . » يقتضي شموله لكلّ ما يصدق فيه « أنّها عليه » بوجه ، والمضمون له غير مذكور ومحوّل إلى فهم العرف والعقلاء » « 1 » .
اشكالات وارد بر نظريّهى ضمان طولى
بعد از بيان خلاصه سخنان بزرگانى كه قائل به ضمان طولى هستند ، بايد بررسى كنيم كه آيا اين نظريّه قابل پذيرش است يا نه ؟ نسبت به نظريّه ضمان طولى اشكالهاى متعددى وجود دارد كه برخى از آنها در كلمات بزرگانى چون والد معظم حضرت آيت اللَّه العظمى فاضل دام ظلّه « 2 » نيز بيان شده است .
اشكال اوّل : اولين اشكالى كه وجود دارد ، در مورد اين مطلب است كه گفتند فرق بين ضامن سابق و لاحق در اين است كه ضامن اوّل ( سابق ) ضامن خود مال است ، امّا ضامن دوّم ( لاحق ) ضامن مال به علاوه وصف مضمونيت است . اشكال مىشود كه اگر به عقلا مراجعه و از آنان پرسيده شود آيا وصف مضمونيت را در متعلّق ضمان مىدانيد يا نه ؟ خواهند گفت : فقط در عقد الضمان كه ذمّه مديون مشغول شده و ديگرى مىآيد آن را تضمين مىكند ، چنين چيزى وجود دارد و وصف مضمونيت را داخل در متعلّق ضمان مىدانند ؛ ليكن در باب غصب و تعاقبايدى ، هيچ فرقى بين مال در دست نفر اوّل و نفر دوّم و . . . نيست ، از اين نظر كه ضمان همه آنها نسبت به خود مال تحقّق پيدا مىكند .
هامش
( 1 ) . همان .
( 2 ) . ر . ك : القواعد الفقهيّة ، ج 1 ، صص 152 و 153 .