وَ أَقَلَّ شُكْراً عِنْدَ الْإِعْطَاءِ وَ أَبْطَأَ عُذْراً عِنْدَ الْمَنْعِ وَ أَضْعَفَ صَبْراً عِنْدَ مُلِمَّاتِ الدَّهْرِ مِنْ أَهْلِ الْخَاصَّةِ .
احدى از رعايا در حالت صلح و شرايط عادى ، از لحاظ هزينهء زندگى ، بارشان بر والى [ و حكومت ] سنگينتر و در شرايط سختى و بروز مشكلات ، كمكشان كمتر و از اجراى عدل و انصاف ، ناراحتتر و در خواستهاى خود ، پافشارتر و مصرّتر و در مقابل عطا و بخشش ، كمسپاستر و ناشكورتر و با ديدن ممانعتها و دريغها [ از سوى حكومت ] ، ديرعذرپذيرتر و به هنگام بروز حوادث و مشكلات ، كماستقامتتر و ناپديدارتر [ از گروه خواص نيست ] .
ويژگىهاى عموم جامعه و مستضعفين آن
از عبارت فوق ويژگىهاى عامه و مستضعفين جامعه مشخص مىگردد :
1 - بار سبكتر ، كمك بيشتر
نخستين ويژگى مردمان عادى و مستضعفان جامعه اين است كه هميشه به مقدار متوسط و معتدلى از خوراك و پوشاك و ساير احتياجات زندگى اكتفا مىورزند و با قناعت و مصرف كم ، زندگى خود را اداره مىكنند و از اين جهت ، هيچگاه بار سنگينى بر دوش حكومت و والى نخواهند گذاشت . در حالى كه مترفين جامعه ، با ريختوپاشهايى كه دارند ، هر روزه بار سنگينى از گرانى و كمبود و . . . بر حاكم تحميل خواهند كرد و در مقابل اين همه تحميل و فشار كه از جهت تأمين اسرافكارىهايشان بر