شرح
واجب است اما اكرام زيد به حرمت خود ، باقى هست .
در فرض مذكور ، دو ظهور داريم و معلوم نيست كدام اظهر است و كدام ظاهر .
يك ظهور ، مربوط به « اكرم العلماء » مىباشد ، « العلماء » جمع محلّى به لام و دال بر عموم است و يك ظهور ، مربوط به « يحرم اكرام زيد » مىباشد ، ظهور آن در استمرار و دوام حكم است يعنى ظهورش اين است كه : حرمت اكرام زيد ، مستمر و ابدى است .
بايد بررسى نمود كه آيا ظهور خاص بر استمرار ، اقوا و اظهر است يا دلالت و ظهور عام بر اكرام تمام علما اظهر مىباشد .
اگر عموم عام ، اظهر باشد بايد عمومش محفوظ بماند و حكم خاص را نسخ نمايد و چنانچه ظهور خاص در استمرار و دوام ، اظهر باشد بايد حكم خاص را استمرار دهيم و قائل به حرمت اكرام زيد باشيم و قهرا عام را تخصيص بزنيم .
نتيجه : در فرض مزبور ، ظاهر و اظهر ، مشتبه است و معلوم نيست كدام ظاهر و كدام اظهر است « 1 » .
2 - فرض كنيد ابتدا عامى وارد شده ، وقت عمل به آنهم فرا رسيده و مكلفين ، طبق آن عمل نمودهاند لكن بعد از حضور زمان عمل به عام ، خاصى به صورت « لا تكرم زيدا العالم » وارد شده . در فرض مذكور هم امر ، دائر بين نسخ و تخصيص است به اين نحو كه :
معلوم نيست آيا « لا تكرم زيدا العالم » مخصص عام است كه اگر مخصص باشد ، معنايش اين است كه از ابتدا اكرام زيد عالم ، واجب نبوده لكن ما خيال مىكرديم اكرامش واجب است به عبارت ديگر : زيد از اول تحت « اكرام العلماء » نبوده . اما اگر خاص ، ناسخ عام باشد معنايش اين است : تا امروز اكرام تمام علما - از جمله ، زيد - واجب بوده ولى از امروز وجوب اكرام زيد ، نسخ شده پس دوران امر ، بين ناسخيت خاص و مخصصيت
هامش
( 1 ) - يا اينكه هر دو مساوى هستند .