چيزى به جز خودش نمىبيند و گويا آينه مغفول عنه واقع شده است . ايشان سپس مىفرمايد : ما در باب علم جنس همين مطلب را مطرح كرده مىگوييم : درست است كه اسامه براى ماهيت متعيّنه وضع شده و معناى تعيّن هم عبارت از ملحوظيّت در ذهن است ولى ما براى اين ملحوظيّت ، استقلالى قائل نيستيم .
اين ملحوظيّت ، همانند مرآتى است كه گويا مغفول عنه واقع شده است . در اين صورت جمع بين اين دو مطلب امكان دارد كه از طرفى قضيهء « هذه اسامة » قضيهء حمليهء به حمل شايع بوده و از طرفى عنوان تعيّن - به عنوان مرآتى - هم دخالت داشته باشد .
بله ، اگر عنوان تعيّن بخواهد - مانند اصل ماهيت حيوان مفترس - در معناى اسامه دخالت و ركنيت داشته باشد ، ديگر نمىتوانيم قضيهء « هذه اسامة » را ترتيب دهيم ، زيرا نمىشود موضوع قضيهء ما موجود خارجى و محمول آن موجود ذهنى باشد ، چون موجود خارجى با موجود ذهنى تباين دارند و نمىتوان بين آنها قضيهء حمليّه تشكيل داد . همانطور كه نمىشود بين موجودات خارجى قضيهء حمليه ترتيب داد . زيد و بكر ، اگرچه هر دو موجود خارجى هستند و در طبيعت و ماهيّت انسان مشتركند ولى نمىتوان قضيهاى به عنوان « زيد بكر » تشكيل داد . وقتى بين دو موجود خارجى نتوانيم قضيهء حمليّه تشكيل دهيم ، بين موجود خارجى و موجود ذهنى به طريق اولى نمىتوانيم قضيهء حمليّه تشكيل دهيم . « 1 » بررسى كلام مرحوم حائرى : به نظر ما كلام مرحوم حائرى داراى اشكال است ، زيرا : اوّلًا : بحث ما در ارتباط با معناى علم جنس از جهت وضع است . و در وضع ، بايد لفظ و معنا تصور شوند . واضع ، وقتى خواست كلمهء اسد را وضع كند ، حيوان مفترس را لحاظ كرد لفظ اسد
هامش
( 1 ) - درر الفوائد ، ج 1 ، ص 232