كتاب بودن خودش تصريح كرده است . مثل ( ذلك الكتاب لا ريب فيه ) « 1 » و ( إنّا أنزلنا إليك الكتاب بالحق . . . ) « 2 » و امثال اينها . « 3 » و نيز قرآن به عنوان يك معجزهء جاويدان و مبيّن احكام الهى تا قيامت مطرح است و ما بايد در رابطه با خطابات قرآنى ، اشباه و نظاير آن را در نظر بگيريم و عنوان « خطابات شفاهى » را كنار بگذاريم . چون ما يك
هامش
( 1 ) - البقرة : 2
( 2 ) - النساء : 105
( 3 ) - در اينجا لازم است به دو نكته توجه شود : نكتهء اوّل : در مباحث مقدّماتى تفسير مطرح است كه معجزهء كامل ، معجزهاى است كه با امر رايج در زمان خودش تناسب داشته باشد . مثلا در زمان حضرت موسى عليه السلام مسئلهء سحر به عنوان مهمترين مسألهء روز مطرح بود . معجزهء حضرت موسى نيز متناسب با عمل آنها بود . حضرت موسى عليه السلام عصاى خود را مىانداخت ، به صورت اژدهايى در آمده و تمام چيزهايى را كه ساحران تهيّه ديده بودند مىبلعيد و سپس حضرت موسى عليه السلام آن را مىگرفت به صورت همان عصاى قبلى در مىآمد . در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز فصاحت و بلاغت - كه از فنون كلام و الفاظ است - به عنوان مسألهء روز بود لذا معجزهء كامل بايد متناسب با امر رائج در آن زمان باشد . نكتهء دوّم : اسلام يك دين هميشگى و جاودان است و بايد تا قيامت باقى باشد . لذا معجزهء پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله هم بايد جاودانه باشد . و معجزاتى چون اژدها شدن عصا و زنده كردن مردگان و امثال اينها قابليت بقاء ندارد و نمىتواند جاودانه باشد بلكه امكان تحقق آن فقط در زمان حيات آن پيامبر است . و معجزهء هميشگى چيزى جز كتاب نمىتواند باشد . تحدّى قرآن در همهء زمانها محفوظ است . قرآنى كه در زمان نزول خود گفته است : ( لئن اجتمعت الإنس و الجنّ على أن يأتوا به مثل هذا القرآن لا يأتون بمثله و لو كان بعضهم لبعضٍ ظهيراً ) . الاسراء : 88 ، الآن هم تحدّىاش به قوت خود باقى است . الآن هم فريادش بلند است كه اگر انس و جن جمع شوند نمىتوانند حتى مثل كوچكترين سورهء قرآن - يعنى سورهء كوثر كه سه آيهء كوتاه است - بياورند . و كسانى كه در مقام تعارض با قرآن برآمدند ، بىخردى خود را براى اهل فن ثابت كردند و مورد استهزاء و تمسخر اهل فن واقع شدند . از اينجا معلوم مىشود كه ترتيب آيات قرآن هم به دستور رسول خدا صلى الله عليه و آله و ناشى از وحى الهى بوده و در زمان خود پيامبر صلى الله عليه و آله انجام گرفته است و الّا عنوان كتاب برآن صدق نمىكرد . اگر كسى مطالبى تهيه كرده باشد ، تا وقتى آنها را تنظيم نكرده عنوان كتاب برآن صدق نمىكند .