و اين غير از صورت اوّل است كه اصلًا ظهورى براى كلام منعقد نشده بود . اينجا ظهور منعقد شده ولى دليل ظاهر اقوى نتوانسته است اين مورد مشكوك را شامل شود ، لذا اصالة العموم حاكم است . اكثر محقّقين از اصوليين مسئله را به اين صورت مطرح كردهاند و واقعيت هم همين است .
كلام مرحوم محقق حائرى
محقق حائرى رحمه الله در كتاب « درر الفوائد » در رابطه با اصالة العموم در اينجا تفصيل داده مىفرمايد : درست است كه رجوع به اصالة العموم در ما نحن فيه مطابق با قاعده است ولى يك صورت را بايد از اينجا خارج كرد و آن در جايى است كه بدانيم عادت اين مولاى متكلّم بر اين است كه مخصِّصات عموماتش را به صورت منفصل بيان مىكند . اين گونه مخصِّص منفصل ، در حكم مخصِّص متّصل و مانع از تمسك به اصالة العموم است . سپس مىفرمايد : اتّفاقاً در شرع مقدّس اسلام ، مسئله بههمينصورت است زيرا ما ملاحظه مىكنيم كه نوع مخصِّصات ، به لسان مبارك ائمه عليهم السلام در طول زمانهاى بعيده بيان مىشود . مثلًا عام ، در لسان رسول خدا صلى الله عليه و آله و مخصِّص آن در روايت امام صادق عليه السلام است . در نتيجه ما نه در آيات قرآن و نه در روايات نمىتوانيم اصالة العموم داشته باشيم . « 1 » بررسى كلام مرحوم حائرى : ما بايد ببينيم آيا مخصِّصات منفصلهء چنين متكلّمى ، در همهء جهات به منزلهء مخصِّص متّصل است يا در بعضى از جهات ؟ شقّ سوّمى هم وجود ندارد .
هامش
( 1 ) - درر الفوائد ، ص 215