آن ظهور عبارت از اين است كه تعريف ، ظهور در تعريف حقيقى دارد و تعريف لفظى نياز به قرينهء زايد دارد . و فرمايش مرحوم آخوند نمىتواند اين ظهور از بين ببرد بلكه اين ظهور ، كلام مرحوم آخوند را از بين مىبرد . « 1 » دفاع از مرحوم آخوند : ما هم قبول داريم كه تعريف ، ظهور در تعريف حقيقى دارد ولى قرينهء مهمّى كه مرحوم آخوند در اينجا ذكر كردند ، در مقابل اين ظهور قيام كرده و ظهور را از ظهور خودش منصرف مىكند . مرحوم آخوند مىفرمايد : وقتى شما مىگوييد : « اين تعريف ، جامع افراد نيست ، چون فلان فرد را شامل نمىشود » ، بايد ادّعا كنيد كه ما يقين به فرديت آن فرد داريم ، يعنى يقين داريم كه عالم داراى معنايى است و اين فرد به عنوان فرد براى آن معناست ولى تعريف شامل آن نمىشود . در اين صورت ، آيا كسى مىتواند در مقابل يقين شما ايستاده و بگويد : « تعريف ، ظهور در تعريف حقيقى دارد و كلام مرحوم آخوند نمىتواند با آن ظهور مقابله كند » ؟ ظهور تعريف در تعريف حقيقى ، در جايى باقى است كه دليل بر خلاف آن نباشد و ما در اينجا دليل قطعى بر خلافش داريم . يقين داريم كه اين معنا نمىتواند معرّف ماهيّت عام باشد ، چون فلان شىء ، فرد براى آن است و اين تعريف شامل آن نمىشود . و يا وقتى گفته مىشود : « اين تعريف ، مانع اغيار نيست ، چون فلان شىء به عنوان فرد و مصداق براى اين نيست ، در حالى كه تعريف شامل آن مىشود » بايد معناى عام براى ما روشن باشد تا بتوانيم ادّعا كنيم كه آن معنا شامل اين شىء نمىشود ولى تعريف آن را در بر گرفته است پس تعريف مانع اغيار نيست . در اين صورت آيا كسى مىتواند در مقابل يقين ما ايستاده و بگويد :
« تعريف ، ظهور در تعريف حقيقى دارد و كلام مرحوم آخوند نمىتواند با آن ظهور مقابله كند » ؟ ظهور تا وقتى حجّت است كه قرينهاى بر خلاف آن نداشته باشيم و مرحوم آخوند ادّعا مىكند كه ما قرينهء قوىترى بر خلاف اين مطلب داريم . به نظر ما ، ظاهرْ همين مطلبى است كه مرحوم آخوند مطرح كردهاند .
هامش
( 1 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 331