حالى كه مسئله در ارتباط با نفس عنوان مسبّب - يعنى تزويج - است . « 1 » اين معنا هم مطابق با ظاهر روايت است و هم شواهدى از روايات ديگر آن را تأييد مىكند : زراره روايت ديگرى نيز از امام باقر عليه السلام در اين زمينه نقل كرده است . او مىگويد :
« سألته عن رجل تزوج عبده امرأة به غير إذنه » يعنى از امام باقر عليه السلام در مورد مولايى سؤال كردم كه عبدش بدون اذن او با زنى ازدواج كرده است . « فدخل بها ثمّ اطّلع على ذلك مولاه » پس از ازدواج ، دخول كرده ، سپس مولا از جريان اطّلاع پيدا كرده است .
تكليف اين نكاح چيست ؟ فقال : « ذلك لمولاه إنْ شاء فرّق بينهما و إن شاء أجاز نكاحهما » . سپس مسائل ديگرى مطرح كرده مىگويد : « فقلت لأبي جعفر عليه السلام : فإنّه في أصل النكاح كان عاصياً » يعنى اين عبد در اصل نكاحش - چون بدون اذن مولا بوده - عصيان كرده است ، پس چطور شما مىفرماييد : « نكاحش صحيح است و با اجازهء مولا كامل مىشود » ؟ « فقال أبو جعفر عليه السلام : إنّما أتى شيئاً حلالًا و ليس بعاص للَّه إنّما عصى سيده » . يعنى اين عبد عمل حلالى را انجام داده و خدا را معصيت نكرده بلكه مولاى
هامش
( 1 ) - اين روايت ، دو مطلب ديگر را نيز تأكيد مىكند : الف : در باب اجتماع امر و نهى كه ما گفتيم : صلاة در دار غصبى ، هم مأمور به است و هم منهى عنه . مأمور به است به عنوان صلاة و منهى عنه است به عنوان غصب ، و اتحاد در خارج ، موجب سرايت امر يا نهى از عنوان خود به عنوان ديگرى نيست . ب : در مسألهء وفاء به نذر گفتيم : اگر كسى مثلًا نذر كرد نماز شب بخواند ، اين نذر سبب وجوب نماز شب نمىشود ، بهگونهاى كه - بنا بر قول به اعتبار قصد وجه در عبادات - قصد وجوب در مورد نماز شب لازم باشد . بلكه از اين جهت ، هيچگونه فرقى بين اين نماز شب و نماز شبى كه نذر به آن تعلّق نگرفته است وجود ندارد و هر دو مستحب مىباشند . تنها تفاوتى كه به وجود آمده اين است كه در نماز شب متعلّق نذر ، دو عنوان وجود دارد : عنوان نماز شب ، كه يك عبادت است و قصد قربت در آن اعتبار دارد ، و عنوان وفاى به نذر ، كه واجب توصّلى است و قصد قربت در اين اعتبار ندارد . در حالى كه در نماز شب معمولى فقط عنوان نماز شب وجود دارد . پس همانطور كه در اينگونه موارد دو عنوان تحقّق دارد ، اين روايت مىخواهد بگويد : در ما نحن فيه نيز دو عنوان تحقّق دارد .