ديگرى نيز در ارتباط با روز عاشورا وجود دارد كه از جملهء آنها كراهت كسب و تجارت در روز عاشورا است . با ملاحظهء مجموع اين مسائل درمىيابيم كه آنچه در روز عاشورا محكوم به كراهت است ، عبارت از « تشبه به بنى اميه » است و تشبه ، عنوانى قصدى نيست ، كسى كه اين گونه اعمال را در روز عاشورا انجام بدهد ، خواهناخواه تشبه به بنى اميه پيدا كرده است و كسى نمىتواند ادعا كند من با انجام اين اعمال قصد تشبه به بنى اميه نداشتهام . همانطور كه اگر مردى لباس زنانه بپوشد ، تشبه به زنان پيدا كرده است ، حتى اگر چنين قصدى هم نداشته باشد . بنابراين « لا تصم يوم العاشور » مانند « لا تصل في مواضع التهمة » است . در « لا تصلّ في مواضع التهمة » آنچه حقيقتاً متعلق نهى واقع شده « بودن در موضع تهمت » است و صلاة به عنوان اين كه مصداق « بودن در موضع تهمت » قرار گرفته ، متعلق نهى واقع شده است . در ما نحن فيه نيز متعلق نهى - حقيقتاً - عبارت از « تشبه به بنى اميه » است و روزهء روز عاشورا به عنوان اين كه مصداق « تشبه به بنى اميه » قرار گرفته ، متعلق نهى واقع شده است . در نتيجه ما در اينجا دو عنوان داريم : يكى عنوان « صوم مطلق » است كه در غير ماه رمضان و غير عيدين محكوم به استحباب است و ديگرى عنوان « تشبه به بنى اميه در روز عاشورا » است كه اين هم عنوان مطلقى است . گاهى اين عنوان در ضمن صوم ، گاهى در ضمن ذخيرهء ما يحتاج سال در آن روز و گاهى در ضمن امور ديگر تحقق پيدا مىكند . نسبت بين اين عنوان و عنوان صوم ، عموم و خصوص من وجه است . نكته : اين راه حل ، دليل ديگرى براى قول به جواز اجتماع امر و نهى است و ما مىتوانيم آن را در مقابل مرحوم آخوند ارائه نماييم . ايشان از طرفى قائل به تضاد بين احكام مىباشند و از طرفى اجتماع امر و نهى ، استحباب و كراهت و امثال اينها را جايز نمىدانند . ما به مرحوم آخوند مىگوييم : شما در مورد « صوم روز عاشورا » چه پاسخى داريد ؟
در « صوم روز عاشورا » از طرفى مسألهء استحباب مطرح است و از طرفى نهى تنزيهى
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 395
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٣٩٥