مرحوم آخوند مىفرمايند : اگر موردى پيدا شد كه اين سه خصوصيت را دارا باشد ، دليلى كه بر اصل وجوب مأمور به دلالت مىكند ، بر وجوب اتيان آن در خارج وقت « 1 » هم دلالت مىكند . زيرا دايرهء تقييد داراى ابهام و اجمال است يعنى مىخواهد مأمور به را به طور اجمال مقيّد به وقت كند نه اين كه به طور كلى و در همهء موارد مقيّد به وقت باشد . و در چنين جايى مرجع ما همان « أقيموا الصلاة » خواهد بود كه داراى اطلاق است و مقدمات حكمت در آن جريان دارد . و قدر متيقّن از دليل تقييد جايى است كه مكلّف بخواهد مأمور به را در وقت خودش انجام دهد . « 2 »
بررسى استثناى مرحوم آخوند :
اين بيان مرحوم آخوند بيان درستى است ولى چنين چيزى از محلّ بحث ما خارج است و به صورت استثناى منقطع مىباشد ، زيرا ما مىخواهيم ببينيم آيا براى اثبات وجوب در خارج از وقت ، مىتوان به دليل امر به موقت تمسك كرد يا نه ؟ در حالى كه مرحوم آخوند در اينجا به دليل امر به موقّت تمسك نكردهاند ، بلكه به « أقيموا الصلاة » تمسك كردهاند . صلاة در « أقيموا الصلاة » اگرچه موقّت است ولى تقييدش مبهم و مجمل است . بنابراين « أقيموا الصلاة » نمىتواند دليل بر وجوب صلاة در خارج از وقت باشد ، زيرا « أقيموا الصلاة » امر به موقّت نيست بلكه امر به طبيعت و ماهيت است و دليل مقيّد منفصلى هم كه دارد ، مبهم است و به گونهاى نيست كه
هامش
( 1 ) - در صورتى كه مكلّف آن را در وقت اتيان نكرده باشد .
( 2 ) - كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 230