مربوط به مقدّمهء موصله است . « 1 » فرق بين كلام صاحب فصول رحمه الله با كلام شيخ انصارى رحمه الله : بنا بر مبناى شيخ انصارى رحمه الله ، قصد توصّل مدخليت دارد ، امّا بنا بر مبناى صاحب فصول رحمه الله ، قصد توصّل دخالتى ندارد ، بلكه آنچه دخالت دارد ايصال خارجى است . مقصود از ايصال خارجى اين است كه ذى المقدّمه ، به دنبال مقدّمه تحقق پيدا كند ، هرچند از ابتدا قصد ايصال هم وجود نداشته باشد . درحقيقت فرق بين اين دو قول در دو مورد است : 1 - اگر مقدّمه را به قصد توصّل انجام دهد ولى بعد از انجام آن ، از اتيان به ذى المقدّمه منصرف شود ، در اينجا بنا بر قول شيخ انصارى رحمه الله مقدّمه توأم با قصد توصّل بوده و وجوب غيرى داشته است امّا بنا بر مبناى صاحب فصول رحمه الله مقدّمهء موصله تحقق پيدا نكرده پس وجوب غيرى نداشته است . 2 - اگر مقدّمه را بدون قصد توصّل انجام دهد ولى بعد از تحقق مقدّمه ، تصميم به انجام ذى المقدّمه گرفت و آن را اتيان كرد ، در اينجا بنا بر نظريهء صاحب فصول رحمه الله ، مقدّمهء موصله تحقق پيدا كرده و وجوب غيرى دارد ، امّا بنا بر نظريهء شيخ انصارى رحمه الله مقدّمه توأم با قصد توصّل نبوده و وجوب غيرى ندارد .
مراد صاحب فصول رحمه الله از مقدّمهء موصله چيست ؟
در مورد مقدّمهء موصله در كلام صاحب فصول رحمه الله دو احتمال مطرح است : احتمال اوّل : قيد ايصال - همانند واجب مشروط - شرطيت براى وجوب غيرى مقدّمه داشته باشد ، بنا بر اين احتمال صاحب فصول رحمه الله مىخواهد بفرمايد : « وجوب غيرى مقدّمه ، هميشه مشروط به يك شرط است و آن شرط عبارت از ايصال و ترتّب ذى المقدّمه بر مقدّمه است » .
هامش
( 1 ) - الفصول الغروية في الاصول الفقهيّة ، ص 86