نتيجهء بحث : وقتى نتوانستيم استصحاب را ثابت كنيم ، يك اصل كلّى نداريم كه بتواند در تمام موارد ، اصالت يا تبعيت را اثبات كند بلكه به اختلاف موارد ، اصول مختلفى جريان پيدا مىكنند كه گاهى نتيجهء بحث آنها اثبات وجوب اصلى و گاهى اثبات وجوب تبعى است .
مطلب ششم : تبعيت وجوب مقدّمه از وجوب ذى المقدّمه در اطلاق و اشتراط
بحث در اين است كه آيا وجوب مقدّمه ، در اطلاق و اشتراط تابع وجوب ذى المقدّمه است يا نه ؟ « 1 » در اين مورد بين مشهور - از يك طرف - و صاحب معالم رحمه الله و صاحب فصول رحمه الله و شيخ انصارى رحمه الله - از طرف ديگر - اختلاف وجود دارد .
1 - نظريهء مشهور
مشهور مىگويند : اگر مقدّمهاى وجوب غيرى پيدا كرد ، اين مقدّمه در تمام خصوصيات تابع ذى المقدّمه خواهد بود . اگر وجوب نفسى متعلّق به ذى المقدّمه ، مطلق باشد ، وجوب غيرى متعلّق به مقدّمه هم مطلق خواهد بود . و اگر وجوب نفسى متعلّق به ذى المقدّمه ، مشروط به چيزى باشد ، وجوب غيرى متعلّق به مقدّمه هم مشروط به همان چيز خواهد بود . مثلًا همانطور كه وجوب نفسى متعلّق به صلاة مغرب و عشاء مشروط به دخول وقت است ، وجوب غيرى متعلّق به وضو هم مشروط به دخول وقت است لذا ما گفتيم : تنها فرق ميان وضوى قبل از وقت و وضوى بعد از وقت اين است
هامش
( 1 ) - روشن است كه بحث مذكور در صورتى مطرح است كه ما مسألهء ملازمه و وجوب غيرى مقدّمه را بپذيريم و الّا جايى براى بحث فوق وجود ندارد .