آخر وقت صبر كند ، اگر عذرش زايل نشد ، نوبت به تيمم مىرسد . بنابراين تيمم بعد از وقت هم احكام خاصى دارد تا چه رسد به تيمم قبل از وقت .
تقسيم چهارم : واجب اصلى و تبعى « 1 »
يكى از تقسيماتى كه براى واجب مطرح شده ، تقسيم به اصلى و تبعى است . آيا تقسيم واجب به اصلى و تبعى مربوط به مقام اثبات است يا مربوط به مقام ثبوت ؟ صاحب فصول رحمه الله معتقد است اين تقسيم مربوط به مقام دلالت و اثبات و مفاد دليل است . ولى مرحوم آخوند عقيده دارد اين تقسيم مربوط به مقام ثبوت است و قبل از اينكه واجبْ مفاد دليل واقع شود ، اين تقسيم مطرح است . كلام صاحب فصول رحمه الله : ايشان براساس مبناى خود ، واجب اصلى و تبعى را اينگونه تعريف مىكند : واجب اصلى : واجبى است كه ما وجوب آن را از راه دليل و خطاب مستقل استفاده كرده باشيم . ايشان مىفرمايد : البته تصور نشود كه مراد ما از خطاب ، خصوص دليل لفظى است بلكه مقصود ما از خطاب ، عبارت از دليل است خواه اين دليل مستقل ، دليل
هامش
( 1 ) - مرحوم آخوند اين تقسيم را بعد از امر چهارم ذكر كردهاند و درحقيقت ، امر چهارم را در ضمن مباحث تقسيمات واجب مطرح كردهاند . حضرت استاد « دام ظلّه » نيز - با توجه به اينكه مباحث خود را بر ترتيب كفاية الاصول مطرح كردهاند - از مرحوم آخوند تبعيت كردند ولى اشاره فرمودند كه گويا مرحوم آخوند اين مطلب را فراموش كرده و پس از اتمام امر چهارم متذكر آن شدهاند . درهرصورت ما براى انسجام بيشتر كتاب ، اين تقسيم را قبل از امر چهارم مطرح كرديم .