ثمرهء فقهى بحث در ارتباط با طهارات سهگانه
بنابراين راهى كه ما طى كرديم فرق وضوى قبل از وقت و وضوى بعد از وقت ، در تعلّق و عدم تعلّق امر غيرى است - البته در صورتى كه امر غيرى را بپذيريم - . وضوى قبل از وقت ، متعلّق امر غيرى واقع نشده است زيرا قبل از وقت ، امر نفسى به ذى المقدّمه تعلّق نگرفته است . امّا وضوى بعد از وقت - بنا بر قول به وجوب مقدّمه - متعلّق امر غيرى واقع شده است . و تعلّق و عدم تعلّق امر غيرى ارتباطى به عباديت وضو ندارد . بله اگر قبل از وقت ، استحباب نفسى و امر استحبابى نفسى را اراده كند ، عباديت وضو قبل از وقت هم ثابت است . ولى در دو صورت فرقى بين قبل از وقت و بعد از وقت نيست و عباديت وضو در هر دو حال ثابت است ، يكى اينكه امر استحبابى نفسى وضو را اراده كند و ديگر اينكه وضو را به قصد قربت انجام دهد و كارى به امر نفسى نداشته باشد . در نتيجه آنچه ملاك در عباديت و صحت عبادت وضوست ، بين قبل از وقت و بعد از وقت فرقى نمىكند . آنچه بين قبل از وقت و بعد از وقت فرق مىكند ، مسألهء وجوب غيرى است . و وجوب غيرى هم ملاك عباديت و صحت وضو نيست . لذا براساس بيان ما فرقى بين قبل از وقت و بعد از وقت وجود ندارد بلكه چهبسا بعد از وقت مشكلتر از قبل از وقت است ، زيرا در وضوى قبل از وقت ، چون پاى امر غيرى مطرح نيست ، راهى براى بطلان وضو در كار نيست ، « 1 » امّا نسبت به بعد از وقت ، اگر كسى وضو را به داعى امر غيرى انجام دهد ولى قصد قربت نداشته باشد ، طبق اين مبنا وضوى او باطل خواهد بود . پس اين هم ثمرهء فقهى مترتّب بر اين بحث است . البته همانطور كه گفتيم در باب تيمم احكام خاصى وجود دارد ، مثلًا كسى كه بعد از آمدن وقت احتمال دهد عذرش تا نزديك آخر وقت زايل شود ، براى او تيمم جايز نيست بلكه بايد تا نزديك
هامش
( 1 ) - مگر بنا بر آن وجوهى كه در ساير عبادات نيز مطرح است ، مثل ريا و امثال آن .