در پاسخ مىگوييم : وضو گرفتن به داعى نماز خواندن دو صورت دارد : صورت اوّل : غسلتان و مسحتان را با قصد قربت براى نماز انجام دهد . صورت دوّم : غسلتان و مسحتان را براى نماز انجام دهد . اگر متوضّى ، صورت اوّل را اراده كرده باشد ، وضويش صحيح است و جواب مستشكل هم روشن مىشود ، زيرا در اين صورت ، عباديت با قصد قربت درست شده است نه با امر غيرى . و ما هم گفتيم : « لازم نيست در قصد قربت ، كسى قصد امتثال امر داشته باشد تا شما بگوييد : « چهبسا در حين وضو توجهى به امر نفسى استحبابى ندارد .
امّا كسى نيست كه در حال وضو توجه به عباديت وضو نداشته باشد » . لذا اگر كسى گفت : « من غسلتان و مسحتان - كه عباديت آنها از طريق شرع روشن شده - را توأم با قصد قربت انجام داده و اين مجموعه را مقدّمه براى صلاة قرار مىدهم » ، امر غيرى نقشى در عباديت پيدا نكرده و التفات به امر نفسى استحبابى هم لازم نبوده است پس وضوى او صحيح است . امّا اگر متوضّى صورت دوّم را اراده كرده باشد ، وضويش باطل است ، زيرا اگرچه در « غسلتان و مسحتان » صلاحيت عباديت وجود دارد امّا ركن دوّم آن وجود ندارد . ركن دوّم آن اين است كه تحقّق عبادت در خارج بايد توأم با قصد قربت يا توأم با قصد امتثال امر باشد . وقتى امر نفسى مورد التفات نيست و قصد قربت هم همراه آن نيست چگونه مىتواند بهعنوان يك عبادت مطرح باشد . شما ( مستشكل ) كه مىگوييد : « اگر كسى وضو را به داعى امر غيرى آن انجام دهد ، وضويش بدون اشكال صحيح است » ، چنانچه اين صورت را هم اراده كرده باشيد ، ما حرف شما را تكذيب مىكنيم . چه كسى چنين فتوايى داده كه اگر كسى وضو را بدون قصد قربت و براى اتيان نماز انجام دهد وضويش صحيح است ؟ ممكن است كسى بگويد : آنچه مقدّميت براى صلاة دارد ، مجرّد غسلتان و مسحتان نيست ، بلكه « غسلتان و مسحتان با وصف عباديت » مقدّمه براى صلاة است و روشن است كه اگر كسى بدون قصد قربت هزار بار هم غسلتان و مسحتان را انجام
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 494
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٤٩٤