نظريهء شيخ انصارى رحمه الله
شيخ انصارى رحمه الله مىفرمايد : قيود و اوصافى كه در مأمور به دخالت دارد بر دو قسم است : قسم اوّل : قيودى كه قبل از تعلّق امر و با قطع نظر از تعلّق امر باشند و امكان دارد كه مأمور به ، متصف به آن قيد نباشد . به عبارت ديگر : ما وقتى قبل از تعلّق امر ، قيد را در ارتباط با مأمور به ملاحظه مىكنيم مىبينيم مأمور به دو حالت مىتواند پيدا كند : همراه بودن با آن قيد و خالى بودن از آن قيد . در باب صلاة ، اين مسئله هم در مورد اجزاء مطرح است و هم در مورد شرايط .
نماز - با قطعنظر از تعلّق امر - هم مىتواند با سوره واقع شود و هم بدون سوره ، هم مىتواند قبل از دخول وقت واقع شود و هم بعد از دخول وقت ، هم مىتواند با طهارت لباس باشد و هم بدون طهارت لباس ، هم مىتواند با طهارت از حدث همراه باشد و هم بدون طهارت از حدث . بنابراين ، قيود مذكور قيودى هستند كه با قطعنظر از تعلق امر به مأمور به ، مأمور به نسبت به آنها دو حالت دارد . اين سنخ قيود مىتوانند در مقام تعلّق امر مطرح شوند ، مثل اينكه مولا بگويد :
صلّ مع الركوع ، صلّ مع الطهارة ، صلّ بعد دخول الوقت و . . . . قسم دوم : قيودى هستند كه با قطعنظر از تعلق امر ، مأمور به نسبت به آنها دو حالت ندارد . قبل از ذكر مثال ، لازم است تشبيهى ذكر كنيم : عنوان « مأمور به » بودن عنوانى است كه با قطعنظر از امر مطرح نيست . اگر مركّبى را بهعنوان « صلاة » تشكيل داديم ، تا وقتى كه امر به آن تعلّق نگرفته نمىتوان آن را « مأمور به » ناميد ، نمىتوان عنوان « واجب » يا « مستحب » را برآن تطبيق كرد . اين مسئله ، با ركوع و سجود فرق دارد بايد امر مولا بيايد تا بتوانيم به اين مركب ، عنوان « مأمور به » را اطلاق كنيم و آن را « واجب » يا « مستحب » بناميم . مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد : « قصد قربت » از اين قبيل است . البته ما بهزودى احتمالاتى در ارتباط با معناى « قصد قربت » مطرح خواهيم كرد ولى « قصد قربت » در