كلام مرحوم شيخ انصارى و شاگردان ايشان بهمعناى « قصد الأمر » - كه معناى شايع قصد قربت است - مىباشد . يعنى انسان نماز را به داعى اينكه امر به آن تعلّق گرفته است انجام دهد . و به اصطلاح ديگر اصولى ، نماز را به « قصد امتثال امر » انجام دهد . شيخ انصارى رحمه الله مىفرمايد : چگونه مىتوانيم تا وقتى امرى نيامده و تكليفى به صلاة تعلّق نگرفته ، بگوييم : « صلاة مقيد به داعى امر » ؟ امرى نيست كه « صلاة مقيّد به داعى امر » را درست كنيم . ابتدا بايد امر بيايد تا بعد از آن بتوان صلاة را مقيّد به داعى امر كرد . همانطور كه تا وقتى امر نباشد ، عنوان مأمور به و عنوان واجب و مستحب تحقق ندارد . مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد : قيود قسم اوّل ، داخل در دايرهء مأمور به است ولى قيود قسم دوم نمىتواند داخل در دايرهء مأمور به باشد . « 1 » ايشان به همين اندازه اكتفا كرده است ولى شاگردان ايشان - از جمله مرحوم آخوند - در مقام اقامهء برهان و استدلال وارد شده و ادلّهء متعدّدى را ذكر كردهاند .
معانى قصد قربت
معانى متعددى براى قصد قربت ذكر شده است : 1 - داعى امر : معناى معروف قصد قربت عبارت از اين است كه انسان مأمور به را به داعى امر انجام دهد . يعنى اگر از او سؤال كنند : چرا اين مأمور به را انجام مىدهى ؟
بگويد : به خاطر اينكه امر به آن تعلّق گرفته است . قصد قربت در كلمات فقهاء معمولًا به اين معنا مىآيد . 2 - داعى محبوبيت : يعنى انسان مأمور به را به داعى اينكه اين عمل نزد مولا محبوبيت دارد ، انجام دهد . 3 - داعى مصلحت ملزمه : يعنى انسان مأمور به را به داعى مصلحت ملزمهاى
هامش
( 1 ) - مطارح الأنظار ، ص 60 .