كلام مرحوم نائينى
مرحوم نائينى در ارتباط با معانى امر قائل به اشتراك معنوى است . البته در بعضى از تقريرات ايشان « 1 » ، فقط مسألهء تمايل ايشان به اشتراك معنوى نقل شده و گفته شده است : « التزام به اشتراك لفظى ، مشكلتر است ، هرچند آن معناى مشترك معنوى را بهخوبى نمىتوان در قالب يك لفظ تبيين كرد » . ولى در بعضى ديگر از تقريرات ايشان « 2 » ، گفته شده است : معناى مشترك معنوى عبارت از واقعهاى است كه داراى اهميت فيالجمله باشد » يعنى در معناى امر ، دو خصوصيت معتبر است : يكى عنوان واقعه و ديگرى اهميت فىالجمله . مرحوم نائينى فرموده است : اين معنايى است كه هم معانى غير اشتقاقى را شامل مىشود و هم معناى اشتقاقى طلب را دربر مىگيرد ، مثلًا در باب « شأن » ، وقتى گفته مىشود : « شغلني أمر كذا » و « أمر » بهمعناى « شأن » دانسته مىشود ، حتماً چيزى كه انسان را مشغول مىكند امر حادثى است و داراى اهميت مىباشد . در فعل عجيب ، غرض و شىء « 3 » نيز همينطور است . و نيز اين معنا شامل معناى حدثى طلب هم مىشود . اگر مولا چيزى را از عبدش طلب كرد ، نفس همين طلب ، يك واقعه و داراى اهميت فيالجمله است زيرا بهعنوان دستور مولاست و تبعيت از آن لازم است . در نتيجه مرحوم نائينى در واقع دو ادّعا دارد : 1 - لفظ امر بهعنوان مشترك معنوى نسبت به معانى متعدد است . 2 - قدر جامع در اين مشترك معنوى عبارت از « واقعهاى است كه داراى اهميت فىالجمله باشد » . « 4 »
هامش
( 1 ) - فوائد الاصول ، ج 1 ، ص 128
( 2 ) - أجود التقريرات ، ج 1 ، ص 86 و 87
( 3 ) - زيرا شىء داراى معناى عامى است كه بعداً پيرامون آن صحبت خواهيم كرد .
( 4 ) - أجود التقريرات ، ج 1 ، ص 86 و 87