1 - راه حلّ محقّق اصفهانى رحمه الله
ايشان راه حلّى را ارائه داده و مىفرمايد : بعضى از اكابر - كه مقصود مرحوم صدر المتألّهين است - اين راه را بيان كرده است . ايشان مىفرمايد : درست است كه در حمل شايع صناعى اتّحاد در وجود لازم است و البته وجود ، منحصر به وجود خارجى نيست بلكه گاهى اتّحاد در وجود ذهنى است نه وجود خارجى . مثلًا ملاك در قضيّهء « الإنسان كاتب » اتّحاد در وجود خارجى است يعنى اين انسان در وجود خارجى با كاتب اتّحاد دارد . مثال روشنتر آن قضيّهء « زيد إنسان » است كه اتّحاد زيد با انسان در وجود خارجى است . ولى گاهى در حمل شايع صناعى اتّحاد در وجود ذهنى است ، مثلًا قضيّهء « الإنسان نوع » قضيّهء حمليّه به حمل شايع صناعى است زيرا مفهوم « انسان » غير از مفهوم « نوعٌ » است و « انسان » ، يكى از مصاديق « نوعٌ » است زيرا بقر و غنم هم نوع هستند .
ولى ملاك در اين حمل ، اتّحاد در وجود خارجى نيست . انسان خارجى نمىتواند اتّصاف به نوعيت داشته باشد بلكه انسان متحقّق در ذهن است كه نوعيّت دارد . سپس مىفرمايد : اتّحاد در وجود ، داراى معناى وسيعى است ، زيرا گاهى به صورت قطعى است - مانند مثالهاى ذكر شده - و گاهى به صورت فرضى و تقديرى است . « الإنسان كاتب » از نظر وجود خارجى نيازى به تقدير ندارد . « الإنسان نوع » ازنظر وجود ذهنى نيازى به تقدير ندارد . ولى گاهى اتّحاد در وجود نياز به تقدير دارد . محقّق اصفهانى رحمه الله از صدر المتألّهين رحمه الله نقل مىكند : در حمل شايع صناعى ، هميشه موضوع ، مصداق براى محمول است . شما كه مىخواهيد مصداقى را به عنوان موضوع براى محمول قرار دهيد گاهى با نوعى عمليات عقلى و فعاليّت عقلى مىآييد و فردى تخيّلى و تصوّرى - كه ماهيت آن همان ماهيت محمول است - درست مىكنيد و آن فرد فرضى را موضوع قرار مىدهيد و حكم مىكنيد كه بين اين فرد فرضى با محمول ، اتّحاد وجودى برقرار است . حال يا در وجود خارجى و يا در وجود ذهنى .