مادرش مدخول بها باشد . به خلاف مسألهء « أُمّ الزوجة » كه در حرمت آن هيچچيزى نقش ندارد . اگر كسى زنى را براى خود عقد كرد ، به مجرد عقد ، مادر آن زن براى اين مرد حرام مىشود و دخول نقشى ندارد . ولى در مسألهء حرمت « ربيبه » دخول به أُمّ به مقتضاى آيهء شريفه ( و ربائبكم اللاتى فى حجوركم من نساءكم اللاتى دخلتم بهنّ ) « 1 » مدخليت دارد . نتيجه اين كه بايد كبيرهء اولى ، مدخول بها باشد چه بخواهد اين صغيره بنا بر عنوان « ربيبه » بر اين مرد حرام شود و چه بخواهد بنا بر عنوان « بنت » حرمت پيدا كند . نكتهاى در ارتباط با ربيبه : در مسئله « ربيبه » بايد به اين نكته توجه داشت كه « ربيبه » به معناى « بنت الزوجة » است و در اين « زوجه » فعليت شرط نيست . مثلًا اگر كسى با زنى ازدواج كرد و بعد از دخول ، او را طلاق داد و اين زن ، شوهر ديگرى اختيار كرد و از آن شوهر دخترى پيدا كرد ، اين دختر به عنوان « ربيبه » براى شوهر اوّل است و شوهر اوّل نمىتواند با او ازدواج كند اين زن وقتى بعد از ازدواج با اين مرد ، شوهر ديگرى كرد و از او دخترى پيدا كرد ، اين دختر به اعتبار اين كه دختر كسى است كه زمانى زوجهء اين مرد بوده و اين مرد به او دخول كرده ، عنوان ربيبه براى اين مرد را پيدا مىكند و بر اين مرد حرام مىشود . « ربيبه » از اين جهت مانند « أُمّ الزوجة » است ، زوجه وقتى زوجيّتش از بين برود ، حرمت بنت او ابدى است همانطور كه حرمت أُمّ او ابدى است . لذا در مسألهء « ربيبه » نبايد مسئله مشتق را مطرح كرد ، زيرا اگرچه آن زن ، ديگر زوجهء مرد اوّل بهحساب نمىآيد ولى در حرمت « ربيبه » زوجيّت فعليّه لازم نيست ، بلكه همينكه در زمانى از زمانها زوجيّت بين زن با مرد اوّل تحقّق داشته باشد در حرمت « ربيبه » كفايت مىكند ، خواه اين زمان ، قبل از زوجيّت با مرد باشد يا بعد از آن ، همانطور كه دختر شوهر قبلى براى اين مرد عنوان « ربيبه » را دارد و در صورتى كه اين مرد به مادرش دخول كند ، نكاح با اين دختر برايش حرام است ، دختر شوهر بعدى
هامش
( 1 ) - النساء : 23