مقدّمهء دوّم كدام يك از عناوين در محلّ بحث داخل و كداميك خارج است ؟
در اينجا دو حيثيت وجود دارد كه بايد از يكديگر جدا شوند : حيثيت اوّل : نحوهء ارتباط اين عنوان - يعنى عنوان داخل در بحث مشتق - با ذات بايد به چه كيفيتى باشد تا در باب مشتق ، مورد بحث قرار گيرد ؟ حيثيت دوّم : از جهت معناى اشتقاقى ، كدام مشتق داخل در محلّ بحث است ؟ اگرچه ارتباط آن با ذات ، يك نوع ارتباط است ، ولى ازنظر جنبهء اشتقاقى ، يك نوع از مشتق در محلّ بحث داخل است و نوع ديگر آن از محلّ بحث خارج است . اگر ضَرْب از زيد تحقّق پيدا كرد ، ارتباط ضرب با زيد ، يك نوع ارتباط است ، شما اگر اين ارتباط را بهصورت « زيد ضَرَبَ » مطرح كرديد از محلّ نزاع در باب مشتق خارج است ولى اگر آن را بهصورت « زيد ضارب » مطرح كرديد در محلّ نزاع داخل است ، با اين كه نحوهء ارتباط زيد با ضربْ در « زيد ضَرَبَ » هيچ فرقى با نحوهء ارتباط آن در « زيد ضارب » ندارد . « ضَرْب » عبارت از يك فعل است و ارتباط آن با زيد يك ارتباط ايجادى و صدورى است . ضَرْب از زيد صادر مىشود و از ناحيهء او ايجاد مىشود ولى همين « ضَرْب » با اين وحدت ارتباط ، اگر بهصورت « ضَرَبَ » مطرح شود از محلّ نزاع خارج و اگر بهصورت « ضارب » مطرح شود داخل در محلّ نزاع در باب مشتق است بنابراين ما اين دو بحث را نبايد با هم مخلوط كنيم . اين دو حيثيت مستقل بوده و بايد جداى از هم مطرح شوند .
بحث در ارتباط با حيثيت اوّل
در حيثيت اول ، بحث در اين بود كه آيا نحوهء ارتباط اين عنوان با ذات چه نحو ارتباطى بايد باشد ؟ اين معنا تقريباً مسلّم است كه نحوهء ارتباط عنوان با ذات نبايد به