بررسى نظريه مرحوم آخوند : اگر ما مسئله جامع را در ارتباط با اين هدف دنبال كنيم جوابش اين است كه : اوّلًا : تصوير قدر جامع ايشان نيز - مانند ساير تصاوير براى قدر جامع - مورد اشكال و مناقشه بود . ثانياً : قسمت مهمّى از بحث ما در صحيح و اعم در ارتباط با حقيقت و مجاز است .
كسانى كه قائل به ثبوت حقيقت شرعيهاند وقتى در مسئله صحيح و اعم بحث مىكنند ، اين بحث بين آنان مطرح مىشود كه در اين حقيقت شرعيه مستحدثه ، آيا معناى حقيقى صلاة ، خصوص صلاتى است كه منطبق بر افراد صحيح باشد يا اين كه معناى حقيقى صلاة ، معناى عامّى است كه هم منطبق بر افراد صحيح است و هم منطبق بر افراد فاسد ؟ پس گويا بحث صحيحى و اعمّى ، بحث در حقيقت و مجاز است . آنوقت به مرحوم آخوند ، اشكال مىشود كه : مگر تصوير جامع هم يكى از علائم حقيقت بودن است ؟ ما علائم حقيقت و مجاز را بررسى كرديم ، علائم حقيقت ، عبارت از تبادر ، عدم صحت سلب و اطّراد - با اشكالى كه داشت - بود و علامت چهارمى به عنوان « تصوير جامع » براى تشخيص حقيقت از مجاز مطرح نبود . در حالى كه شما تصوير جامع را براى بدست آوردن معناى حقيقى مطرح كرديد و در واقع ، علامتى به علائم حقيقت و مجاز اضافه كرديد . بنابراين اگر بخواهيم بر مبناى كلام مرحوم آخوند پيش رويم نه تصوير جامع مىتوانيم داشته باشيم و نه تصوير جامع براى ما مفيد خواهد بود .
نظريه دوّم
اگر ما قول صحيحى را از راه تبادر يا از راه صحت سلب صلاة از صلاة فاسده ثابت كرديم نه از راه تصوير قدر جامع ، در اينجا اين بحث مطرح مىشود كه : ما