نتيجهء بحث در ارتباط با كلام مرحوم آخوند
كيفيتى كه مرحوم آخوند ذكر كرد ، راهى قابل قبول است و در بين عقلاء نيز وجود دارد همان گونه كه اشاره كرديم در بين خود ما گاهى نامگذارى فرزند به اين كيفيت است ، يعنى وضع ، بهوسيلهء استعمال ، تحقّق پيدا مىكند مثل اينكه پدر قبل از اينكه وضعى تحقّق داده باشد مىگويد : « زيد را به من بدهيد تا نگاهش كنم » . و به اين طريق ، لفظ زيد را براى فرزندش قرار مىدهد . ولى در اينجا مطلب ديگرى مطرح است كه در ذيل پيرامون آن بحث مىكنيم :
بحثى در ارتباط با حقيقى و مجازى بودن استعمال محقِّق وضع
آيا استعمال محقّق وضع ، استعمالى حقيقى است يا نه حقيقى است و نه مجازى ؟
ولى اينكه استعمال ، مجازى باشد كسى احتمال آن را نداده است زيرا لفظ را بنفسه حاكى از معنا قرار داده و نحوهء استعمال لفظ در معنا همان نحوهء استعمال لفظ در معناى حقيقى است .
احتمال اوّل : اين استعمال ، نه حقيقى است و نه مجازى
مرحوم آخوند ، معتقد است : اين استعمال ، نه حقيقى است و نه مجازى ، ولى استعمال صحيحى است يعنى ما دليل نداريم كه استعمال صحيح ، محدود به حقيقت و مجاز باشد بلكه ممكن است استعمالى داشته باشيم كه نه حقيقت باشد و نه مجاز ولى با وجود اين ، صحيح باشد . همانطورى كه در استعمال لفظ و ارادهء نوع و ساير صور
مربوط به آن ، به نظر مرحوم آخوند ، استعمال لفظ از اين قبيل بود . در « زيد لفظ » وقتى « زيد » را در « نوع » استعمال كرديم آيا نوع زيد با معناى زيد مناسبتى دارد ؟ آيا هيچيك از آن علائقى كه در باب مجاز مطرح شده در اينجا وجود دارد ؟ لفظ و معنا دو مقولهء متباينند و بين آنها هيچگونه علاقهاى از علايق مجازى وجود ندارد . زيرا علايق مجازى ، در ارتباط با معانى مطرح است . اگر مشابهت ، يك علاقهء مجازى است ،