اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 549

« قال النّبي صلى الله عليه و آله : . . . » ، در اين موارد وقتى امام صادق عليه السلام روايتى از حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله نقل مىكند كه در آن مثلًا لفظ صلاة به كار برده شده است ، چون ناقل ، امام صادق عليه السلام است و امام صادق عليه السلام از متشرّعه مىباشد و اين الفاظ در لسان متشرّعه حقيقت در معناى جديد است ، ما نيز بايد اين الفاظ را بر معناى جديد حمل كنيم و بگوييم : اگر امام صادق عليه السلام از حضرت پيامبر صلى الله عليه و آله جملهء « صلِّ عند رؤية الهلال » را نقل فرمود مثل اين است كه خود امام صادق عليه السلام فرموده باشد : « صلِّ عند رؤية الهلال » . و ترديدى نيست كه اگر اين جمله از شخص امام صادق عليه السلام صادر مىشد ، بر معناى جديد حمل مىشد . امّا آن دسته از روايات نبوى كه از غير طريق ائمّه عليهم السلام به ما رسيده و راوى آنها مورد وثوق است ، ما حتّى يك روايت از اين قبيل پيدا نكرديم كه مرادش روشن نباشد بلكه هرچه هست مرادش واضح و روشن است . بنابراين ، بر بحث حقيقت شرعيه ، ثمره‌اى مترتب نيست و حتى يك مورد نمىتوان پيدا كرد كه به‌عنوان ثمرهء اين بحث مطرح باشد . « 1 » كلام محقّق نائينى رحمه الله مورد قبول و تأييد شاگرد ايشان آيت‌اللَّه خويى « دام ظلّه » نيز قرار گرفته است . « 2 » ذكر اين نكته لازم است كه اگر كلام اين دو بزرگوار را بپذيريم ، بحث حقيقت شرعيه همانند شير بدون سر و دُم خواهد شد زيرا با نكات سه‌گانه‌اى كه در ابتداى بحث مطرح كرديم به ضميمهء اينكه ثمره‌اى عملى بر اين بحث مترتّب نيست ، بحث حقيقت شرعيه ، بحث مهمّى نخواهد بود . بررسى كلام محقّق نائينى رحمه الله : در ارتباط با كلام ايشان ، اشكالاتى مطرح است : اشكال اوّل : ايشان فرمودند : « الفاظ كتاب و سنّت - در اكثر موارد - از طريق