معانى جديد استعمال مىشوند بهگونهاى است كه پس از چند سال استعمال ، در دلالتشان بر معانى جديد نيازى به قرينه ندارند . خصوصاً الفاظى كه در ارتباط با مسائل مورد ابتلاى همه - مثل صلاة و صوم و حج و . . . - است . بنابراين ، اگرچه ما حقيقت شرعيه را انكار كنيم ولى اين معنا را نمىتوان منكر شد كه حقيقت متشرّعه ، در اواخر زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله ثابت شده و بدون ترديد در آن زمان مسلمانان اين الفاظ را بدون قرينه در معانى جديد استعمال مىكردهاند . روشن است كه بعد از رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز مسلمانان اين الفاظ را در معانى جديد استعمال مىكردهاند . در زمان امير المؤمنين عليه السلام نيز بههمينصورت بوده است زيرا آن حضرت نيز از دايرهء متشرّعه بيرون نبوده بلكه در رأس متشرّعه مىباشد . ساير ائمّه عليهم السلام نيز بههمينصورت بودهاند . در نتيجه ، اگر ما جملهء « صلِّ عند رؤية الهلال » را در كلام امام صادق عليه السلام مشاهده كنيم ، نبايد ترديدى داشته باشيم كه مراد از « صلِّ » ، همين معناى مستحدث است . بنابراين ، تمام الفاظى كه در كلمات ائمّه عليهم السلام - از زمان امير المؤمنين عليه السلام تا حضرت ولى عصر عليه السلام - به كار برده شده ، مثل استعمالات ساير متشرّعه است و همان گونه كه مردم عادى ، « صلاة » را در معناى جديد استعمال مىكردند ائمّه عليهم السلام نيز با همين الفاظ با مردم صحبت مىكردند . در نتيجه ، بنا بر قول به حقيقت متشرّعه - كه قابل انكار نيست - معناى اينگونه الفاظ ، در تمام احاديث ائمّه عليهم السلام روشن و واضح است ، و اكثريت روايات ما - حدود نود و پنج درصد - را روايات ائمّه عليهم السلام تشكيل مىدهند . در اينجا دو دسته روايت باقى مىماند : 1 - رواياتى كه از طريق ائمّه عليهم السلام از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده است . 2 - رواياتى كه از غير طريق ائمّه عليهم السلام از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده و راوى آنها نيز موثّق
است . ايشان مىفرمايد : الفاظ كتاب و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله - در اكثر موارد - از طريق ائمّه عليهم السلام به ما رسيده است . در روايات متعدّدى مشاهده مىكنيم كه مثلًا فرموده : قال الصّادق عليه السلام :
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 548
مساهمون: الشيخ فاضل اللنكراني
ص٥٤٨