در نفس محقّق شده است » ، لازم مىآيد كه « بعتُ » در تمام موارد ، جملهء خبريه باشد
كه مخبر به آن - در كم و زياد بودن زمان گذشته - فرق دارد . پيداست كه ايشان نمىتوانند ملتزم به چنين امرى شوند .
مرحلهء دوّم ماهيت انشاء چيست ؟
وقتى نتيجهء مرحلهء اول اين شد كه لفظ ، در حقيقت انشاء دخالت دارد نوبت به مرحلهء دوم مىرسد كه ماهيت انشاء چيست ؟ در مورد ماهيت انشاء نظراتى وجود دارد كه لازم است پيرامون آنها بحث كنيم :
1 - نظريهء مشهور
مشهور مىگويند : انشاء عبارت از استعمال لفظ در معنا به انگيزهء تحقق معنا در ظرف مناسب خود مىباشد . براى روشن شدن كلام مشهور بايد قبل از بررسى انشاء البيع ، ملكيت را با قطعنظر از علل و اسباب آن بررسى كنيم و ببينيم ملكيت در چه ظرفى تحقّق پيدا مىكند . زيرا ملكيت ، اسباب مختلفى دارد : گاهى ملكيت بهواسطهء عامل اختيارى و يكطرفه است مثلًا اگر كسى مباحات را حيازت كند مالك آنها مىشود . و گاهى ملكيت به واسطهء عامل غير اختيارى است ، مثلًا وقتى كسى از دنيا برود ، تمام يا بعض تركهء او - به اختلاف موارد - به صورت غير اختيارى به ملكيت ورثه درمىآيد . و گاهى هم ملكيت به انشاء تحقق پيدا مىكند ، انشاء بيع ، صلح ، اجاره و . . . ملكيت - با قطع نظر از علل و اسباب آن - امرى است كه عقلاء و شارع آن را اعتبار مىكنند ، البته گاهى هم شارع ، اعتبار عقلايى را قبول نمىكند . بنابراين ، ظرف