اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 332

است مطابقت دارد . و مورد قبول عرف و عقلاء مىباشد . « 1 » بررسى نظريهء آيت‌اللَّه خويى « دام ظلّه » : در اينجا ابتدا عللى را كه ايشان براى اختيار نظريهء خود مطرح فرمود بررسى مىكنيم : علّت اوّل - يعنى بطلان ساير اقوال - به نظر ما تمام نيست زيرا همان گونه كه گفتيم ، قول مرحوم اصفهانى تا حدّى صحيح بود . علت دوّم - يعنى مطرد بودن معناى مختار ايشان در جميع موارد استعمال حروف - را در پاسخ از اشكال سوّمى كه ايشان بر محقق اصفهانى رحمه الله وارد كرده بود پاسخ داديم . علت سوّم - يعنى مسألهء تعريف وضع - را نيز در مباحث وضع مورد بررسى قرار داده و ردّ كرديم . آنچه باقى مىماند علت چهارم - يعنى ارتكاز عرفى - است كه لازم است در اينجا مورد بررسى قرار گيرد به‌همين‌جهت مىگوييم : اوّلًا : اينكه ايشان فرمود : « معانى حرفى براى تضييق معانى اسمى به حسب مقام دلالت و افهام وضع شده است » ، بايد مورد بررسى قرار گيرد . در جملات خبريه وقتى متكلّم مىگويد : « زيدٌ في المدرسة » ، در مقام اخبار و حكايت ، همان واقعيتى كه در خارج وجود دارد را حكايت كرده و چيزى از خودش اضافه نكرده است و اين خبر نقش يك آينه را دارد و مثل اين است كه ديوارها و موانع موجود كنار رفته و شما زيد را در مدرسه ببينيد . در اينجا متكلّم چه تضييقى ايجاد كرده است ؟ تضييق و تقييد به اين معناست كه انسان چيزى را از خودش اضافه كند در حالى كه متكلّم در جملات خبريه واقعيت را به‌وسيلهء الفاظ حكايت كرده است و اگر تضييقى وجود دارد مربوط به خود