اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 324

پذيرفتيد . يكى از اين اقسام همان وضع خاص و موضوع له خاص بود ، به اين معنا كه واضع ابتدا يك معناى جزئى را تصور كرده و سپس لفظ را براى همان معناى جزئى وضع كرده است و مثالى كه براى آن مىزديد وضع در أعلام شخصيّه بود . سؤال اين است كه واضع ، در اينجا چگونه موجود خارجى را تصور كرده است ؟ شما كه مىگوييد : موجود خارجى نمىتواند در ذهن ، وجود پيدا كند و موجود ذهنى هم نمىتواند در خارج ، تحقق پيدا كند و حتى بين خود اين‌ها هم ، اتّحاد ممكن نيست . يعنى دو موجود خارجى ، ممكن نيست يك موجود شوند و دو موجود ذهنى هم ممكن نيست يك موجود شوند . آيا واضع در اينجا موجود خارجى جزئى را با وصف خارجيت به ذهن خود آورده و لفظ را براى آن وضع كرده است ؟ يا اينكه معناى موضوع له را تصور نكرده است ؟ بدون ترديد نه موجود خارجى را مىتوان به ذهن برد و نه بدون تصور معنا مىتوان وضعى محقق ساخت . پس در اينجا وضع چگونه انجام گرفته است ؟ با وجود اينكه مسألهء وضع خاص و موضوع له خاص مورد تسلّم شما بود در حالى كه كلام شما در اينجا - كه براى وضع ، مفهوم كلّى را لازم مىدانيد - مستلزم انكار اين قسم از وضع است . « 1 » جواب حَلّى : اين مطلب كه « در باب وضع بايد معناى موضوع له معنايى كلّى باشد