تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 296

مساهمون:

ص٢٩٦

واضعْ وضع كرده است ، زيرا واضع براى هريك از « مِنْ » و « ابتداء » محدودهء خاصّى قرار داده است . اشكالات احتمال دوّم اگر كسى كلام مرحوم آخوند را اين‌گونه توجيه كند اشكالات زير برآن وارد است : اشكال اوّل : « 1 » شما كه مىگوييد : « استعمال « مِنْ » به جاى « ابتداء » و عكس آن ، استعمال به غير ما وضع له است » ، آيا معتقديد چنين استعمالى باطل است ؟ البته ما قبول داريم كه استعمال به غير ما وضع له باطل است و مستشكل نيز همين را مىگويد ولى آيا كلام مرحوم آخوند مىتواند چنين چيزى را اثبات كند ؟ بديهى است كه مقام « استعمال به غير ما وضع له » پائين‌تر از « استعمال در غير ما وضع له » نيست . درحالىكه مشهور و مرحوم آخوند معتقدند : استعمال مجازى ، استعمال در غير ما وضع له است . « 2 » ما از مرحوم آخوند سؤال مىكنيم : مگر بين « اسد » و « رجل شجاع » مغايرت به نوع وجود ندارد ؟ مگر شما نمىگوييد : بين انواع هر جنس تباين وجود دارد ؟ پس چگونه به مجرّد وجود علاقهء مشابهت - آن‌هم مشابهت در شجاعتِ فقط نه در جميع جهات - لفظ « اسد » را در مباين آن - يعنى « رجل شجاع » - استعمال مىكنيد و نه تنها چنين استعمالى را باطل نمىدانيد بلكه آن را مورد توجّه فصحاء مىدانيد ، ولى نسبت به كلمهء « مِنْ » و « ابتداء » - كه به نظر شما موضوع له آن دو يك چيز است و در تمام مراحل سه‌گانهء وضع و موضوع له و مستعمل فيه با يكديگر اتّحاد دارند - استعمال « مِنْ » به جاى « ابتداء » و عكس آن را - به مجرّد اختلاف در محدودهء وضع - باطل مىدانيد ؟ درحالىكه وقتى شما استعمال مجازى را صحيح

هامش
( 1 ) - اين اشكال ، همان اشكال سوّمى است كه بر احتمال اوّل وارد كرديم .
( 2 ) - ما در بحث مجاز خواهيم گفت كه استعمال مجازى ، استعمال در غير ما وضع له نيست .
اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 296 | الشيخ فاضل اللنكراني