اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 299

مستقل ملاحظه كرده است ولى از جهت مدخليت در حكم ، جنبهء طريقيت آن دخالت دارد . و مرحوم آخوند هم قائل به اين است و روى مسألهء استعمال ، تكيه دارد و كارى ندارد كه دخالت در حكم به چه صورت است ؟ نقض دوّم بر كلام مرحوم آخوند : آيت‌اللَّه خويى « دام ظلّه » مىفرمايد : در مواردى مشاهده مىكنيم ، معناى حرفى جنبهء استقلال داشته و مقصود بالإفاده است ، مثلًا گاهى براى مخاطب ، ذات موضوع و محمول معلوم است ولى خصوصيت آنها مجهول است مثل اينكه از آمدن زيد اطلاع دارد ولى نمىداند زيد با چه كسى آمده است . به‌همين‌جهت از كسى كه آگاه است سؤال مىكند : زيد با چه كسى آمد ؟ و او در جواب مىگويد : زيد با عَمرو آمد . ملاحظه مىشود در چنين مواردى آنچه مقصود بالإفاده است و جنبهء استقلالى دارد « خصوصيت معيّت » كه معنايى حرفى است مىباشد . بنابراين نمىتوان گفت : معناى حرفى در تمام موارد تبعيت داشته و غير مستقل است . « 1 » مثال ديگر : در جملات خبريه گاهى سامع به ذات موضوع و محمول علم دارد ولى از ارتباط بين آن دو اطلاعى ندارد و هدف متكلّم از بيان جملهء خبريه اين است كه وجود ارتباط بين موضوع و محمول را در اختيار سامع قرار دهد . واضح است كه ارتباط بين موضوع و محمول ، معنايى حرفى است خواه اين ارتباط عبارت از « نسبت » بين موضوع و محمول بوده يا مسألهء « هوهويت » باشد ، زيرا هم مسألهء « نسبت » و هم مسألهء « هوهويت » احتياج به طرفين داشته و از معانى حرفى مىباشند . و غرض متكلّم هم افادهء همين معناى حرفى است . و در نتيجه در چنين مواردى معناى حرفى استقلال داشته و مقصود بالإفاده است . بررسى نقض دوّم : اين قسم از اشكال را نيز در دورهء قبل پذيرفته بوديم ولى اكنون به همان كيفيتى كه از نقض اوّل جواب داديم از اين مورد نيز جواب مىدهيم :