« شريك الباري ممتنع » بايد « شريك الباري » را تصوّر كرده و به آن وجود ذهنى بدهيم .
بنابراين وقتى مىگوييم : « شريك الباري ممتنع » ، آنچه امتناع دارد ، « وجود ذهنى شريك البارى » نيست زيرا شريك البارى در ذهن وجود پيدا كرده است ، بلكه « وجود خارجى آن » ممتنع مىباشد . آنچه ملحوظ بالذات است ، صورت ذهنى شريك البارى مىباشد كه به عنوان حاكى از شريك البارى مطرح است ، اين صورت ذهنى ، موضوع براى قضيّهء حمليّه واقع نشده است . موضوع در قضيّهء حمليّه ، « شريك البارىِ خارجى » - كه همان ملحوظ بالعرض است - مىباشد . در نتيجه در قضاياى حمليّه ، « ملحوظ بالذات » - يعنى صورت شىء در ذهن - نقشى ندارد و آنچه به عنوان موضوع قضيّه واقع شده ، « ملحوظ بالعرض » - يعنى وجود خارجى شىء - است . در باب وضع نيز وقتى معناى عام را تصوّر مىكنيم ، اگرچه « ملحوظ بالذات » در ذهن ماست ولى « موضوع له » همان « ملحوظ بالعرض » - كه عبارت از نفس معناى كلى است - مىباشد .
مطلب دوّم : بيان محقق عراقى رحمه الله در ارتباط با وضع عام و موضوع له عام
مرحوم عراقى ، معناى ديگرى براى « وضع عام و موضوع له عام » بيان كرده است و اين معنا مبناى بسيارى از مسائل اصوليهء ايشان گرديده است .
قبل از بيان كلام مرحوم عراقى نسبت به « وضع عام و موضوع له عام » لازم است بيان ايشان در رابطه با كلام مشهور نسبت به « وضع عام و موضوع له عام » را مطرح كنيم : محقق عراقى رحمه الله در توضيح كلام مشهور مىفرمايد : وقتى واضع مىخواهد لفظ « انسان » را براى معناى « حيوان ناطق » وضع كند ، تصوّر معنا به دو صورت امكان دارد : صورت اوّل : واضع ، ذات معناى « انسان » را بدون هيچ قيدى - حتى قيد اطلاق و سريان و عموميت نسبت به افراد - در نظر گرفته و لفظ را براى اين معناى مبهم