و همين بحث را مرحوم آخوند در آخر موقف نهم الهيات اسفار ( ج 3 ط 1 ص 172 ) نيز عنوان كرده است آنجا كه گفته است :
فلا جرم خازن المعقولات جوهر عقلى يختزن فيه صور الاشياء المعقولة كلما توجهت النفس اليه الخ .
و نيز بحث ادراك را در صفحات 75 و 283 و 313 ج 1 كتاب اسفار ط 1 عنوان كرده است .
و حاجى نيز به غير از موضع ياد شده در دو جاى حكمت منظومه طرح كرده است يكى در غرر ادله تجرد نفس ناطقه آنجا كه گويد ادراك الكليات مشاهدة النفس ارباب الانواع بالاضافة الاشراقية الخ ( ص 300 ط اعلى ) و ديگر در صفحه 205 آن .
شيخ رئيس در دو جاى تعليقات وقوف بر حقايق اشياء را خارج از قدرت بشر دانسته است يكى به تفصيل در صفحه 34 ط 1 آن ، و ديگر باجمال در ص 137 آن . و در نكات ديگر هم بدان اشارتى شد و گفتهايم معرفت بر دو قسم است نظرى و شهودى و نظر جناب شيخ به معرفت شهودى است . ما اين موارد را براى تسهيل كار محقق نام بردهايم تا اگر خواهد تحقيقى نمايد ما را بدعاى خير ياد كند . و در چند جاى دروس اتحاد عاقل بمعقول بخصوص در دو درس ششم و نوزدهم آن در اين مطلب مهم بحث اساسى نمودهايم .
نكته 952
حافظ ابو نعيم احمد بن عبد الله اصفهانى متوفى 430 ه در كتاب حلية الاولياء در ترجمه فضيل بن عياض ( ج 8 ط مصر 1356 ه ص 101 و 102 ) كتاب سوم نهج البلاغه را كه امير المؤمنين عليه السلام براى شريح بن حارث قاضى معروف نوشته است ، به فضيل بن عياض نسبت داده است كه براى فيض بن اسحاق نوشته است . راقم در شرح نهج البلاغه اين مطلب را به