چون نسبت محيط بقطر دانسته شد ، پس اگر محيط دائرهاى را بدانيم و بخواهيم قطر آن را معلوم كنيم محيط معلوم را بر سه و سبع تقسيم ميكنيم خارج قسمت قطر آنست ؛ و اگر قطر معلوم باشد و محيط مجهول چون قطر را در سه و سبع ضرب كنيم محيط معلوم مىشود .
نكته 847
در ساعتهاى آفتابى كه بر طريق دائره هنديه در چند جا مشاهده شده است ، خطوطى كه در آنها ساعات روز را نشان ميدهند فقط براى دو روز درست مىباشد كه شمس در يكى از دو نقطه اعتدال باشد ، اما براى روزهاى ديگر نادرست است .
و مبناى ترسيم رياضى آن بر اهل فن واضح است علاوه آنكه در شروح اسطرلابها و غيرها مبين شده است . و اين خطوط بيانگر ساعات دو روز ، مر اكثرى مردم را چنان مينمايد كه براى تعيين ساعات در هر روز است . عجب اين كه اين مطلب بر بعضى از منتحلين به بوصله هم مشتبه شده است و سر آن را ندانسته است و آن خطوط را بر صفحه بوصله ترسيم كرده است وقتى اين كمترين را با وى ملاقات روى داد و او را بدان آگاهى دادهام و مآخذ كار قدما را حتى در ترسيم خطوط و نص به تصريح آن در يكى از دو روز ياد شده را ارائه دادهام و بوصلهاش را نيز در آفتاب در حضورش آزمودهايم متنبه شد و انصاف داد و تصديق كرد .
نكته 848
فن سوم از تعليم اول قانون شيخ رئيس ، چهار فصل در تربيت ولد است كه از چندين جهت حائز اهميت و لايق به اعتناء و اهتماماند . فصل دوم در تدبير رضاع و نقل است كه فرمايد :
أما كيفية ارضاعه و تغذيته فيجب أن يرضع ما أمكن بلبن أمه فانه اشبه الاغذيه بجوهر ما سلف من غذائه و هو فى الرحم أعنى طمث أمه فانه بعينه هو المستحيل لبنا و هو أقبل لذلك و آلف له حتى أنه قد صح بالتجربة أن القامه حلمة ثدى أمه عظيم النفع جدا فى دفع ما يؤذيه .